
Welke rechten hebben werknemers bij een bedrijfsovername?
Bij een bedrijfsovername behouden werknemers automatisch hun rechten. De wet beschermt hen via de regeling overgang van onderneming, waardoor arbeidscontracten, arbeidsvoorwaarden en opgebouwde rechten van rechtswege meegaan naar de nieuwe eigenaar. Deze bescherming geldt voor de meeste vormen van bedrijfsovername, ongeacht of werknemers daarmee instemmen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de rechten van werknemers bij een bedrijfsovername.
Wat verandert er voor werknemers bij een bedrijfsovername?
Bij een bedrijfsovername verandert er in juridische zin vaak minder dan werknemers verwachten. De wet bepaalt dat arbeidscontracten automatisch overgaan naar de nieuwe werkgever, inclusief alle bestaande rechten en plichten. Werknemers hoeven daar zelf niets voor te doen en hoeven ook geen nieuw contract te tekenen.
Wat in de praktijk wel kan veranderen, is de bedrijfscultuur, de aansturing of de organisatiestructuur. Maar de juridische basis, het salaris, de functie, de arbeidsuren en de opgebouwde diensttijd blijven ongewijzigd. De nieuwe werkgever neemt die verplichtingen integraal over.
Wat houdt de overgang van onderneming precies in?
De overgang van onderneming is een wettelijke regeling uit het Burgerlijk Wetboek die werknemers beschermt bij de overdracht van een onderneming of een onderdeel daarvan. Bij een overgang gaan alle arbeidsovereenkomsten automatisch mee naar de verkrijgende partij, zonder dat werknemers of werkgevers daar apart mee hoeven in te stemmen.
De regeling is van toepassing als er sprake is van een economische eenheid die haar identiteit behoudt na de overdracht. Dat betekent dat er een herkenbaar geheel van mensen, middelen en activiteiten overgaat. Denk aan een volledige bedrijfsoverdracht, maar ook aan de overname van een afdeling of vestiging. Puur het overnemen van activa zonder de bijbehorende activiteiten valt hier doorgaans niet onder.
Bij een bedrijfsovername is het dus cruciaal om te beoordelen of de overgang van onderneming van toepassing is. Dat bepaalt in grote mate welke rechten en verplichtingen aan beide kanten gelden.
Mogen arbeidsvoorwaarden worden gewijzigd na een overname?
Nee, de nieuwe werkgever mag arbeidsvoorwaarden niet zomaar wijzigen na een overname. De bestaande arbeidsvoorwaarden, zoals salaris, vakantiedagen, bonusregelingen en pensioenafspraken, gaan ongewijzigd mee over naar de nieuwe werkgever. Die is verplicht deze minimaal een jaar te respecteren.
Na dat jaar kan de nieuwe werkgever wel proberen arbeidsvoorwaarden aan te passen, maar ook dan gelden de normale regels. Een eenzijdige wijziging is alleen toegestaan als er een zwaarwegend bedrijfsbelang is en de werknemer daartegen redelijkerwijs geen bezwaar kan maken. In de meeste gevallen is instemming van de werknemer vereist.
Collectieve arbeidsovereenkomsten (cao’s) die golden bij de oude werkgever blijven ook na de overname van kracht, totdat die cao afloopt of een nieuwe cao van toepassing wordt.
Kan een werkgever werknemers ontslaan vanwege een bedrijfsovername?
Nee, een bedrijfsovername op zichzelf is geen geldige ontslaggrond. De wet verbiedt uitdrukkelijk dat werknemers worden ontslagen vanwege de overgang van de onderneming. Zowel de oude als de nieuwe werkgever mag geen ontslag geven met de overname als reden.
Dat neemt niet weg dat ontslag na een overname soms toch voorkomt. De nieuwe eigenaar kan om andere redenen reorganiseren, bijvoorbeeld wegens economische omstandigheden of een bedrijfskundige herstructurering. In dat geval gelden de gewone ontslagregels en moet er een geldige ontslaggrond zijn die losstaat van de overname zelf.
Werknemers die menen dat hun ontslag toch verband houdt met de overname, kunnen dat aanvechten. Het is dan aan de werkgever om aan te tonen dat de ontslagreden niets te maken heeft met de overdracht van de onderneming.
Heeft de ondernemingsraad inspraak bij een bedrijfsovername?
Ja, de ondernemingsraad (OR) heeft adviesrecht bij een bedrijfsovername. Op grond van de Wet op de ondernemingsraden moet de ondernemer de OR om advies vragen voordat een definitief besluit wordt genomen over de overname. Dit advies moet tijdig worden gevraagd, zodat het nog daadwerkelijk invloed kan hebben op de besluitvorming.
Het adviesrecht betekent niet dat de OR een veto heeft. De ondernemer mag uiteindelijk een besluit nemen dat afwijkt van het advies, maar moet dat wel schriftelijk motiveren. De OR kan daarna naar de Ondernemingskamer stappen als zij vindt dat er geen redelijk beleid is gevoerd.
Naast het adviesrecht kunnen er ook instemmingsrechten spelen, met name als de overname gevolgen heeft voor arbeidsomstandigheden of beloningsregelingen. Het is verstandig om als ondernemer of werknemer vooraf goed in kaart te brengen welke bevoegdheden de OR in een specifieke situatie heeft. Bij complexe overnames is het raadzaam ook te kijken naar de bredere juridische structuur van de deal.
Wat kunnen werknemers doen als hun rechten worden geschonden?
Als een werkgever de rechten van werknemers bij een bedrijfsovername schendt, hebben werknemers verschillende mogelijkheden om daartegen op te treden. De stappen die ze kunnen zetten zijn:
Aanspreken van de werkgever: Begin met een schriftelijke melding aan de nieuwe werkgever, waarbij je aangeeft welke rechten worden geschonden en wat je verwacht.
Inschakelen van een vakbond: Als je lid bent van een vakbond, kan die namens jou optreden of bemiddelen.
Juridisch advies inwinnen: Een jurist of advocaat gespecialiseerd in arbeidsrecht kan beoordelen hoe sterk je positie is en welke stappen zinvol zijn.
Naar de rechter stappen: Als overleg niets oplevert, kan de werknemer de zaak voorleggen aan de kantonrechter, bijvoorbeeld om nakoming van de arbeidsovereenkomst te eisen of om ontslag aan te vechten.
Melding bij inspectie: In bepaalde gevallen, zoals bij overtredingen van cao-bepalingen, kan een melding bij de Nederlandse Arbeidsinspectie zinvol zijn.
Werknemers hebben bij een overname ook het recht om vooraf geïnformeerd te worden. Zowel de oude als de nieuwe werkgever is verplicht werknemers tijdig en volledig te informeren over de gevolgen van de overname voor hun arbeidsrechtelijke positie. Als die informatieplicht niet wordt nagekomen, is dat op zichzelf al een schending van de wet.
Hoe Wessel Juristen helpt bij een bedrijfsovername en arbeidsrecht
Een bedrijfsovername raakt zowel de belangen van de ondernemer als die van de werknemers. Wessel Juristen begrijpt die dubbele kant en helpt beide partijen om hun rechten en verplichtingen helder te krijgen. Of je nu een bedrijf overneemt en wilt weten hoe je omgaat met het personeel, of werknemer bent en twijfelt of jouw rechten worden gerespecteerd: Wessel denkt praktisch en strategisch mee.
Wat Wessel Juristen voor jou kan doen:
Beoordelen of de overgang van onderneming van toepassing is op jouw situatie
Controleren of arbeidsvoorwaarden correct zijn overgenomen
Adviseren over de rol en rechten van de ondernemingsraad
Opstellen of reviewen van een koopovereenkomst met duidelijke afspraken over personeel
Bijstaan bij conflicten over ontslag of arbeidsvoorwaarden na een overname
Begeleiden van het gehele overnameproces, van due diligence tot afronding
Wessel Juristen werkt zonder ingewikkeld juridisch jargon, met korte lijnen en een gratis intakegesprek zodat je weet waar je aan toe bent. Heb je vragen over jouw rechten bij een bedrijfsovername? Stel je vraag en we helpen je snel verder.