
Wat zijn de gevolgen van een overname voor lopende overheidsopdrachten?
Een overname heeft directe gevolgen voor lopende overheidsopdrachten. De kernregel is dat een overheidsopdracht niet zomaar van de ene partij op de andere overgaat: aanbestedingsregelgeving stelt strikte voorwaarden aan contractoverdracht, en de aanbestedende dienst heeft in veel gevallen een actieve rol. Of die gevolgen meevallen of juist flink tegenvallen, hangt sterk af van de structuur van de overname. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over overnames en overheidsopdrachten.
Wat gebeurt er met een overheidsopdracht als een opdrachtnemer wordt overgenomen?
Een lopende overheidsopdracht gaat niet automatisch mee bij een overname. De aanbestedende dienst is gebonden aan de partij met wie zij het contract heeft gesloten, en een contractoverdracht aan een andere rechtspersoon is in beginsel niet toegestaan zonder expliciete toestemming. De gevolgen hangen sterk af van de overnamestructuur en wat er in het contract is geregeld.
In de praktijk zijn er twee hoofdscenario’s. Bij een aandelenovername blijft de rechtspersoon die de opdracht uitvoert juridisch gezien dezelfde entiteit, waardoor de opdracht in principe gewoon doorloopt. Bij een activa-passiva-transactie gaan contracten niet automatisch mee en is formele overdracht nodig. Beide situaties vragen om zorgvuldige voorbereiding, zeker als overheidsopdrachten een belangrijk deel van de omzet vormen.
Wat is het verschil tussen een aandelenovername en een activa-passiva-transactie bij overheidsopdrachten?
Bij een aandelenovername koopt de koper de aandelen van de vennootschap die de opdracht uitvoert. De rechtspersoon zelf verandert niet, alleen de aandeelhouder wisselt. Voor de overheidsopdracht betekent dit dat de contractpartij formeel dezelfde blijft, waardoor de opdracht in de meeste gevallen gewoon doorloopt zonder dat de aanbestedende dienst toestemming hoeft te geven.
Bij een activa-passiva-transactie worden specifieke onderdelen van het bedrijf overgedragen, zoals machines, personeel, klantcontracten of intellectueel eigendom. Overheidsopdrachten vallen hier ook onder, maar omdat het om contracten gaat tussen twee specifieke partijen, is overdracht ervan juridisch gezien een contractoverdracht. Dat vereist altijd de medewerking van de aanbestedende dienst.
Het onderscheid is dus cruciaal voor de vraag welke stappen je moet zetten vóór de overname is afgerond. Een bedrijfsovername waarbij overheidsopdrachten een rol spelen, verdient altijd extra juridische aandacht.
Wanneer moet de aanbestedende dienst toestemming geven voor contractoverdracht?
De aanbestedende dienst moet toestemming geven voor contractoverdracht zodra de feitelijke uitvoerende partij verandert. Dit geldt bij een activa-passiva-transactie waarbij de opdracht wordt overgedragen aan een nieuwe rechtspersoon. Maar ook bij een aandelenovername kan toestemming vereist zijn als het contract een zogenoemde change of control-clausule bevat.
Een change of control-clausule is een contractuele bepaling die de aanbestedende dienst het recht geeft om het contract te beëindigen of te herzien als de zeggenschap over de opdrachtnemer wijzigt. Zulke clausules komen steeds vaker voor in overheidsopdrachten, juist omdat aanbestedende diensten willen voorkomen dat een opdracht via een omweg terechtkomt bij een partij die zij nooit zelf hebben geselecteerd.
Controleer dus altijd het contract én de aanbestedingsdocumenten op dergelijke bepalingen voordat je een overname afrondt. Ontbreekt zo’n clausule, dan is bij een aandelenovername doorgaans geen toestemming nodig. Maar bij twijfel is het verstandig om proactief contact op te nemen met de aanbestedende dienst.
Wat zijn de risico’s als een overname niet tijdig wordt gemeld aan de aanbestedende dienst?
Als een overname niet tijdig wordt gemeld terwijl dat contractueel of wettelijk verplicht is, kunnen de gevolgen ernstig zijn. De aanbestedende dienst kan het contract ontbinden, de opdrachtnemer aansprakelijk stellen voor schade, of verdere deelname aan aanbestedingen bemoeilijken. Dit zijn risico’s die je als koper direct raken, ook al lag de fout bij de verkopende partij.
De meest voorkomende risico’s op een rij:
Contractontbinding: De aanbestedende dienst heeft het recht om het contract te ontbinden als een meldingsplicht niet is nagekomen.
Schadevergoedingsclaims: De overheid kan schade claimen als de opdracht door de ontbinding opnieuw aanbesteed moet worden.
Reputatieschade: Een overtreding kan worden geregistreerd en toekomstige deelname aan aanbestedingen negatief beïnvloeden.
Ongeldigheid van de overdracht: Een contractoverdracht zonder toestemming is juridisch nietig, wat betekent dat de nieuwe partij de opdracht formeel niet mag uitvoeren.
Juist omdat de gevolgen zo verstrekkend kunnen zijn, is het verstandig om dit vroeg in het overnameproces te inventariseren en niet te wachten tot de deal al getekend is.
Hoe verloopt de overdracht van een overheidsopdracht in de praktijk?
De overdracht van een overheidsopdracht verloopt in de praktijk via een gestructureerd proces waarbij alle betrokken partijen tijdig worden betrokken. Het begint met een grondige inventarisatie van alle lopende contracten en de daarin opgenomen voorwaarden voor overdracht of wijziging van zeggenschap.
Een gebruikelijk stappenplan ziet er als volgt uit:
Inventariseer alle lopende overheidsopdrachten en controleer de contracten op change of control-clausules en meldingsverplichtingen.
Bepaal de overnamestructuur (aandelenovername of activa-passiva) en beoordeel welke contracten formeel overgedragen moeten worden.
Neem contact op met de aanbestedende dienst als overdracht of melding vereist is, en doe dit ruim voor de overnamedatum.
Vraag schriftelijke toestemming voor contractoverdracht en leg de afspraken vast in een addendum op het bestaande contract.
Zorg voor continuïteit in de uitvoering door te borgen dat de nieuwe entiteit beschikt over de benodigde kwalificaties, certificaten en personeel.
Aanbestedende diensten werken over het algemeen mee als ze tijdig worden geïnformeerd en de nieuwe partij aan de oorspronkelijke selectie-eisen voldoet. Problemen ontstaan vrijwel altijd door te laat handelen of onvolledige communicatie.
Wat moet je regelen in de overnameovereenkomst om problemen te voorkomen?
In de overnameovereenkomst moet je expliciete afspraken maken over de lopende overheidsopdrachten: wie is verantwoordelijk voor de melding, wat gebeurt er als toestemming wordt geweigerd, en hoe wordt de koper beschermd als een contract toch eindigt. Zonder deze afspraken loop je als koper het risico dat je een bedrijf overneemt zonder de opdrachten die de waarde ervan bepalen.
Denk aan de volgende onderdelen in de koopovereenkomst:
Garanties van de verkoper dat alle overheidsopdrachten geldig en afdwingbaar zijn en dat er geen meldingsverplichtingen zijn geschonden.
Opschortende voorwaarden die bepalen dat de deal pas definitief is als de benodigde toestemmingen zijn verkregen.
Vrijwaringen voor schade die ontstaat als een opdracht eindigt door een handeling of nalaten van de verkoper vóór de overnamedatum.
Verplichtingen tot medewerking zodat de verkoper actief meewerkt aan het verkrijgen van toestemming van de aanbestedende dienst.
Een goede due diligence is hierbij onmisbaar. Tijdens het waarderen van de onderneming moet de waarde van overheidsopdrachten worden beoordeeld in het licht van de overdraagbaarheid ervan. Een opdracht die niet kan worden overgedragen, telt niet mee als toekomstige omzet.
Hoe Wessel Juristen helpt bij overname en overheidsopdrachten
Wessel Juristen begeleidt ondernemers die te maken hebben met een overname waarbij overheidsopdrachten op het spel staan. Of je nu een bedrijf overneemt of verkoopt, wij zorgen ervoor dat je niet voor verrassingen komt te staan. Concreet helpen wij je met:
Due diligence op lopende overheidsopdrachten en contractuele meldingsverplichtingen
Juridisch advies over de keuze tussen een aandelenovername of activa-passiva-transactie
Opstellen en beoordelen van garanties, vrijwaringen en opschortende voorwaarden in de overnameovereenkomst
Communicatie met aanbestedende diensten over contractoverdracht en toestemming
Praktisch en strategisch advies dat verder gaat dan de juridische tekst
Bij Wessel Juristen staat het vinden van de beste oplossing voorop, niet alleen het winnen van een juridische discussie. We combineren kennis van ondernemingsrecht met een praktische blik op wat jouw overname commercieel succesvol maakt. Elk traject begint met een gratis en vrijblijvend intakegesprek. Neem contact op en bespreek jouw situatie met ons.