
Hoe werkt een bedrijfsovername als er een octrooirecht aan verbonden is?
Bij een bedrijfsovername waarbij een octrooi betrokken is, hangt het lot van dat octrooirecht af van de gekozen overnamevorm. Bij een aandelentransactie gaat het octrooi automatisch mee over, omdat de rechtspersoon als geheel van eigenaar wisselt. Bij een activa-passiva transactie moet het octrooirecht apart en formeel worden overgedragen. Voor ondernemers is het cruciaal om dit onderscheid te begrijpen, want een fout in de overdracht kan het octrooi waardeloos maken of tot conflicten leiden. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over bedrijfsovername en octrooirecht.
Wat gebeurt er met een octrooi bij een bedrijfsovername?
Bij een bedrijfsovername gaat een octrooi niet automatisch over op de koper, tenzij de overnamevorm dat met zich meebrengt. Een octrooi is een vorm van intellectueel eigendom en valt daarmee onder specifieke overdrachtsregels. De manier waarop de overname is gestructureerd, bepaalt of het octrooi van rechtswege meegaat of apart moet worden overgedragen.
Octrooien zijn geregistreerde rechten bij het Octrooicentrum Nederland of via het Europees Octrooibureau. Ze geven de houder het exclusieve recht om een uitvinding commercieel te exploiteren voor een bepaalde periode. Bij een bedrijfsovername is het essentieel om al vroeg in het proces in kaart te brengen welke octrooien er zijn, op wiens naam ze staan en hoe ze in de transactie worden meegenomen.
Wat is het verschil tussen een aandelenovername en een activa-passiva transactie bij octrooirechten?
Bij een aandelenovername koop je de aandelen in een vennootschap, waardoor de vennootschap zelf van eigenaar wisselt, maar alle bezittingen, inclusief octrooien, in de vennootschap blijven. Het octrooi gaat daarmee automatisch mee. Bij een activa-passiva transactie koop je losse onderdelen van een onderneming, en moet het octrooi als afzonderlijk activum expliciet worden overgedragen.
Dit onderscheid heeft grote praktische gevolgen:
Aandelenovername: het octrooi blijft op naam van de vennootschap staan, geen aparte overdrachtshandeling nodig.
Activa-passiva transactie: het octrooi moet apart worden vermeld in de koopovereenkomst en formeel worden overgeschreven in het octrooiregister.
Licenties op het octrooi: ook lopende licentieovereenkomsten moeten bij een activa-passiva transactie expliciet worden meegenomen of overgedragen.
Aansprakelijkheid: bij een aandelenovername neem je ook eventuele octrooigeschillen of inbreukprocedures mee over die aan de vennootschap kleven.
Welke structuur het beste past, hangt af van de specifieke situatie. Een aandeelhoudersovereenkomst kan daarin ook een rol spelen als er meerdere aandeelhouders betrokken zijn bij de transactie.
Hoe wordt een octrooirecht officieel overgedragen?
Een octrooirecht wordt officieel overgedragen via een schriftelijke akte van overdracht, gevolgd door inschrijving in het octrooiregister. Zonder inschrijving is de overdracht niet geldig tegenover derden. Dit betekent dat een koper die het octrooi niet laat registreren, het recht niet volledig kan afdwingen.
De overdracht verloopt in de volgende stappen:
Opstellen van de overdrachtsakte: een schriftelijk document waarin de overdracht van het octrooirecht wordt vastgelegd, inclusief de identiteit van koper en verkoper en de omschrijving van het octrooi.
Ondertekening door beide partijen: de akte moet door zowel de vervreemder als de verkrijger worden getekend.
Inschrijving bij het octrooiregister: in Nederland bij het Octrooicentrum Nederland, of bij het Europees Octrooibureau als het een Europees octrooi betreft.
Betaling van registratiekosten: voor de inschrijving zijn officiële leges verschuldigd.
Bevestiging van de inschrijving: na verwerking ontvangt de nieuwe houder een bewijs van registratie.
Het is verstandig om de overdrachtsakte juridisch te laten opstellen of controleren. Een goed contract opstellen voorkomt onduidelijkheden over de reikwijdte van het overgedragen recht.
Welke risico’s kleven er aan een overname waarbij octrooirechten betrokken zijn?
Een overname waarbij octrooirechten betrokken zijn, kent specifieke risico’s die bij een gewone activa-overname niet of minder spelen. Het grootste risico is dat de koper denkt een waardevol octrooi te kopen, terwijl dit octrooi aanvechtbaar, verlopen of belast is met licenties of geschillen.
Veelvoorkomende risico’s zijn:
Verval of verlopen octrooien: als de jaarlijkse instandhoudingstaksen niet zijn betaald, kan een octrooi al vervallen zijn.
Lopende inbreukprocedures: de verkoper kan verwikkeld zijn in een octrooigeschil dat na de overname op de koper overgaat.
Nietigheidsrisico: een octrooi kan door derden worden aangevochten als het niet aan de octrooivereisten voldoet.
Licentierechten van derden: als het octrooi is gelicenseerd aan andere partijen, krijgt de koper daarmee te maken.
Onduidelijke eigendomsrechten: als meerdere personen bijdragen aan een uitvinding, kunnen er mede-eigendomsclaims spelen.
Een gedegen due diligence-onderzoek naar alle IE-rechten bij een bedrijfsovername is daarom onmisbaar. Hierbij wordt de juridische en commerciële waarde van het octrooi grondig beoordeeld voordat de deal wordt gesloten.
Wat moet er in het overnamecontract staan over het octrooi?
In het overnamecontract moeten alle afspraken over het octrooi volledig en ondubbelzinnig worden vastgelegd. Een vage omschrijving als "inclusief intellectueel eigendom" is onvoldoende. De octrooirecht overdracht vereist een specifieke vermelding van elk octrooi dat wordt overgedragen, inclusief het octrooinummer, de geldigheidsperiode en de territoriale reikwijdte.
Concreet moet het overnamecontract in elk geval het volgende bevatten:
Een volledige lijst van alle over te dragen octrooien, inclusief octrooinummers en registratielanden.
Garanties van de verkoper over de geldigheid, het eigendom en de vrije overdraagbaarheid van de octrooien.
Een regeling voor lopende licentieovereenkomsten en de vraag of deze meegaan of eindigen.
Afspraken over aansprakelijkheid voor octrooigeschillen die vóór de overname zijn ontstaan.
Verplichtingen rondom de formele inschrijving van de overdracht in het octrooiregister.
Een zorgvuldig opgestelde koopovereenkomst is de basis voor een juridisch sluitende overdracht van octrooirechten.
Wanneer schakel je een jurist in bij een overname met octrooirechten?
Je schakelt een jurist in zodra duidelijk is dat er octrooirechten betrokken zijn bij de overname, en in elk geval vóór het tekenen van een letter of intent of intentieverklaring. Op dat moment liggen de onderhandelingsposities nog open en kan juridisch advies de grootste risico’s voorkomen. Wachten tot de deal bijna gesloten is, maakt correcties duur en soms onmogelijk.
Een jurist is specifiek waardevol bij:
Het uitvoeren van due diligence op octrooien en andere intellectueel eigendom bij een bedrijfsovername.
Het beoordelen of de gekozen overnamevorm de meest gunstige is voor de overdracht van octrooirechten.
Het opstellen of controleren van de overdrachtsakte en het overnamecontract.
Het begeleiden van de formele inschrijving bij het octrooiregister.
Hoe eerder je juridische expertise inschakelt, hoe meer grip je houdt op het proces. Een jurist die zowel thuis is in ondernemingsrecht als in de praktijk van overnames, kan je helpen om de waarde van het octrooi te beschermen en onaangename verrassingen te voorkomen.
Hoe Wessel Juristen helpt bij een bedrijfsovername met octrooirechten
Wessel Juristen begeleidt ondernemers, aandeelhouders en directeuren bij bedrijfsovernames waarbij intellectueel eigendom een rol speelt. Geen ingewikkeld juridisch jargon, maar heldere uitleg, een scherpe strategie en contracten die kloppen. Concreet helpt Wessel Juristen bij:
Het uitvoeren van due diligence op octrooien en overige IE-rechten.
Het adviseren over de beste overnamevorm in relatie tot de overdracht van octrooirechten.
Het opstellen van een waterdichte overdrachtsakte en overnamecontract met volledige octrooibepalingen.
Het begeleiden van de registratie bij het octrooiregister.
Het meedenken over risico’s en garanties die de koper beschermen na de overname.
Elke nieuwe cliënt ontvangt een gratis en vrijblijvend intakegesprek, gevolgd door een gespecificeerde kostenraming. Zo weet je precies waar je aan toe bent. Neem contact op en bespreek jouw overnamevraagstuk met een van onze juristen.