
Wat zijn de gevolgen van een overname voor lopende franchisecontracten?
Een overname heeft in de meeste gevallen directe gevolgen voor lopende franchisecontracten. Franchiseovereenkomsten gaan niet automatisch over op de koper, tenzij de overname via een aandelentransactie plaatsvindt. Bij een activa-passivatransactie is toestemming van de franchisegever doorgaans vereist. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over franchise en overname, zodat je weet waar je op moet letten.
Gaat een franchisecontract automatisch over bij een overname?
Of een franchisecontract automatisch overgaat bij een overname hangt af van de vorm van de overname. Bij een aandelentransactie blijft de juridische entiteit die de franchiseovereenkomst heeft gesloten onveranderd, waardoor het contract in principe blijft bestaan. Bij een activa-passivatransactie worden de rechten en verplichtingen overgedragen, wat contractuele toestemming van de franchisegever vereist.
Dit onderscheid is cruciaal voor iedere ondernemer die een franchisebedrijf wil kopen of verkopen. Bij een aandelentransactie koopt de koper in feite de vennootschap zelf, inclusief alle bestaande contracten. De franchisegever staat formeel buiten de transactie, maar heeft via contractuele bepalingen vaak toch een vinger in de pap. Bij een activa-overname is de situatie anders: de franchiseovereenkomst wordt als zelfstandig contract behandeld en kan niet zonder meer worden meegenomen.
Controleer altijd de tekst van het franchisecontract zelf. Veel franchiseovereenkomsten bevatten specifieke bepalingen over wat er bij een eigendomswijziging moet gebeuren, ook bij aandelentransacties. Meer over de juridische structuur van een bedrijfsovername lees je op de website van Wessel.
Wat is een change-of-control-clausule in een franchisecontract?
Een change-of-control-clausule is een contractuele bepaling die de franchisegever het recht geeft om actie te ondernemen wanneer de zeggenschap over de franchisenemer wijzigt. Dit kan betekenen dat de franchisegever toestemming moet geven voor de overname, of dat het contract automatisch eindigt bij een eigendomswijziging.
Dergelijke clausules komen veel voor in franchiseovereenkomsten, juist omdat de franchisegever belang heeft bij wie zijn formule uitvoert. De franchisegever heeft immers zijn merk, systemen en reputatie toevertrouwd aan een specifieke partij. Een overname brengt een nieuwe eigenaar in beeld die de franchisegever mogelijk niet kent of vertrouwt.
Concreet kan een change-of-control-clausule inhouden dat:
de franchisenemer de franchisegever vooraf schriftelijk moet informeren over een voorgenomen overname
de franchisegever het recht heeft de nieuwe eigenaar goed of af te keuren
het contract van rechtswege eindigt als de overname plaatsvindt zonder toestemming
de franchisegever een recht van eerste koop heeft bij verkoop van de onderneming
Laat deze clausule altijd zorgvuldig analyseren voordat je een overnamegesprek start. Een over het hoofd geziene change-of-control-bepaling kan een deal volledig blokkeren.
Kan de franchisegever het contract opzeggen na een overname?
Ja, de franchisegever kan het franchisecontract opzeggen na een overname, maar alleen als het contract hem daartoe de bevoegdheid geeft of als de overgang heeft plaatsgevonden zonder vereiste toestemming. Zonder contractuele grondslag kan de franchisegever niet zomaar opzeggen, ook niet als hij de nieuwe eigenaar niet kent.
In de praktijk zijn er drie situaties die tot opzegging kunnen leiden:
Geen toestemming gevraagd: de overname heeft plaatsgevonden zonder dat de franchisegever is geïnformeerd of toestemming heeft gegeven, terwijl het contract dit wel vereist.
Toestemming geweigerd: de franchisegever heeft de nieuwe eigenaar beoordeeld en keurt hem af op basis van vastgestelde criteria, zoals ervaring of financiële draagkracht.
Contractueel opzeggingsrecht bij eigendomswijziging: het contract bevat een expliciete bepaling die de franchisegever het recht geeft om te beëindigen zodra de zeggenschap wijzigt.
Let op: opzegging is niet hetzelfde als ontbinding. Bij een onrechtmatige opzegging kan de franchisenemer of koper aanspraak maken op schadevergoeding. Het is dan ook verstandig om bij een overname met franchisecontracten altijd juridisch advies in te winnen over de risico’s van vroegtijdige beëindiging.
Wat gebeurt er met de franchiseformule en merkrechten na de overname?
De franchiseformule en merkrechten blijven bij een overname in handen van de franchisegever. Een franchisenemer heeft nooit eigendom van de formule of het merk, maar slechts een gebruiksrecht op basis van het franchisecontract. Na de overname gaat dit gebruiksrecht alleen over als de franchiseovereenkomst geldig is overgegaan op de nieuwe eigenaar.
Dit is een belangrijk punt dat kopers van een franchisebedrijf soms onderschatten. De waarde van een franchiseonderneming is voor een groot deel afhankelijk van het voortbestaan van de franchiserelatie. Als het contract na de overname eindigt, verliest de koper het recht om onder de franchiseformule te opereren, inclusief het gebruik van het merk, de huisstijl, de systemen en de naam.
Bij de waardering van een franchisebedrijf moet je daarom altijd rekening houden met de resterende looptijd van het franchisecontract en de kans dat de franchisegever de samenwerking na de overname voortzet. Een waardering van de onderneming zonder deze analyse geeft een onvolledig beeld.
Hoe onderhandel je over franchisecontracten bij een bedrijfsovername?
Bij een bedrijfsovername met een franchisecontract onderhandel je op twee fronten tegelijk: met de verkoper over de koopprijs en voorwaarden, en met de franchisegever over de voortzetting van de franchiserelatie. Beide trajecten beïnvloeden elkaar en moeten op elkaar worden afgestemd.
Een aantal praktische aandachtspunten bij de onderhandelingen:
Doe due diligence op het franchisecontract: controleer de looptijd, opzeggingsgronden, change-of-control-clausules en eventuele boetes bij contractbreuk.
Neem een ontbindende voorwaarde op: zorg dat de koopovereenkomst pas definitief wordt als de franchisegever toestemming heeft gegeven voor de overdracht.
Betrek de franchisegever vroeg in het proces: een verrassing laat in het traject kan de deal alsnog doen mislukken.
Onderhandel over nieuwe of verlengde franchisevoorwaarden: een overname kan ook een kans zijn om betere condities te bedingen.
Leg afspraken schriftelijk vast: mondelinge toezeggingen van de franchisegever zijn moeilijk afdwingbaar.
Een goed opgestelde koopovereenkomst speelt hierin een centrale rol. Zorg dat alle afspraken over de franchise duidelijk zijn vastgelegd, inclusief de gevolgen als de franchisegever zijn toestemming toch intrekt.
Wanneer is juridisch advies nodig bij een overname met franchisecontracten?
Juridisch advies is nodig zodra een franchisecontract deel uitmaakt van de over te nemen onderneming. De combinatie van ondernemingsrecht en franchiserecht maakt dit type overname complex. Fouten in de voorbereiding kunnen leiden tot het verlies van het gebruiksrecht op de franchiseformule, schadeclaims of een mislukte transactie.
In het bijzonder is juridisch advies onmisbaar in de volgende situaties:
als het franchisecontract een change-of-control-clausule bevat
als de overname via een activa-passivatransactie plaatsvindt
als de resterende looptijd van het franchisecontract kort is
als de franchisegever twijfels heeft over de nieuwe eigenaar
als er al een conflict bestaat tussen de franchisenemer en de franchisegever
Een jurist met kennis van ondernemingsrecht kan de risico’s tijdig in kaart brengen, de juiste vragen stellen bij de due diligence en zorgen dat de contractuele afspraken waterdicht zijn.
Hoe Wessel Juristen helpt bij een overname met franchisecontracten
Een overname waarbij franchisecontracten een rol spelen vraagt om juridische begeleiding die verder gaat dan standaard contractadvies. Wessel Juristen combineert kennis van ondernemingsrecht met een praktische, oplossingsgerichte aanpak, zodat je als ondernemer weet waar je aan toe bent.
Wat Wessel Juristen voor je kan doen:
Het franchisecontract analyseren op change-of-control-clausules en andere risico’s
De due diligence begeleiden en juridische valkuilen tijdig signaleren
Onderhandelen met de franchisegever over toestemming en nieuwe voorwaarden
Een waterdichte koopovereenkomst opstellen met de juiste ontbindende voorwaarden
Adviseren over de optimale overnamevorm (aandelen of activa) in relatie tot het franchisecontract
Iedere nieuwe cliënt ontvangt een gratis en vrijblijvend intakegesprek, gevolgd door een gespecificeerde kostenraming. Wil je weten hoe Wessel Juristen jou kan helpen bij een overname met een franchisecontract? Neem dan contact op voor een vrijblijvend gesprek.