
Wat is goodwill bij een bedrijfsovername en hoe wordt het berekend?
Goodwill bij een bedrijfsovername is het bedrag dat een koper betaalt bovenop de boekwaarde van de activa en passiva van een onderneming. Het vertegenwoordigt de immateriële waarde van een bedrijf: denk aan klantrelaties, merkreputatie, kennis, en de verwachte toekomstige winsten die niet in de balans zichtbaar zijn. Hoe goodwill precies wordt berekend en wat je er als koper of verkoper mee moet, lees je hieronder.
Waaruit bestaat goodwill eigenlijk?
Goodwill is de optelsom van alle immateriële waarden die een onderneming heeft opgebouwd en die niet als tastbaar bezit op de balans staan. Het gaat om alles wat een bedrijf waardevol maakt, maar wat je niet kunt aanraken of eenvoudig kunt kopiëren.
In de praktijk bestaat goodwill bij een overname uit verschillende elementen:
Klantenkring en loyaliteit: vaste klanten die terugkomen en een stabiele omzet genereren
Merknaam en reputatie: de bekendheid en het vertrouwen dat een bedrijf heeft opgebouwd in de markt
Kennis en expertise: specialistische kennis van medewerkers of de eigenaar die moeilijk te vervangen is
Leveranciersrelaties: gunstige inkoopafspraken of exclusieve samenwerkingen
Locatie en marktpositie: een sterke positie in een specifieke regio of niche
Lopende contracten: langdurige overeenkomsten met klanten of partners die toekomstige inkomsten garanderen
Al deze factoren samen maken dat een koper bereid is meer te betalen dan de som van de meetbare bezittingen. Goodwill is dus eigenlijk een premie voor de toekomstige waarde van het bedrijf.
Hoe wordt goodwill berekend bij een bedrijfsovername?
Goodwill berekenen bij een bedrijfsovername gebeurt door de totale koopprijs te verminderen met de netto reële waarde van de activa en passiva. Simpel gezegd: goodwill is wat overblijft nadat je alle tastbare en meetbare waarden hebt afgetrokken van de prijs die de koper betaalt.
In de praktijk worden hiervoor verschillende methoden gebruikt. De meest gangbare aanpak verloopt in deze stappen:
Bepaal de netto vermogenswaarde: tel alle activa op (machines, voorraden, vorderingen) en trek de schulden af. Dit geeft de boekwaarde van het eigen vermogen.
Stel de gecorrigeerde vermogenswaarde vast: pas de boekwaarden aan naar marktwaarde, zodat je een realistischer beeld krijgt van wat het bedrijf werkelijk bezit.
Bereken de verwachte toekomstige winst: kijk naar de gemiddelde winst van de afgelopen jaren en maak een inschatting van de winstcapaciteit in de toekomst.
Pas een rendementseis toe: bepaal welk rendement een koper minimaal wil behalen op zijn investering. Dit percentage wordt gebruikt om de goodwill te kapitaliseren.
Bereken de goodwill: het verschil tussen de contante waarde van de verwachte toekomstige winsten en de gecorrigeerde vermogenswaarde is de goodwill.
Een andere veelgebruikte methode is de DCF-methode (Discounted Cash Flow), waarbij toekomstige kasstromen worden teruggerekend naar de huidige waarde. Welke methode het meest geschikt is, hangt af van de sector, de omvang van het bedrijf en de beschikbare informatie. Bij een bedrijfsovername is het verstandig om een onafhankelijke partij in te schakelen voor de berekening.
Wat is het verschil tussen goodwill en de bedrijfswaarde?
De bedrijfswaarde is de totale waarde van een onderneming, inclusief alle activa, passiva en immateriële waarden. Goodwill is slechts een onderdeel van die totale waarde, namelijk het gedeelte dat niet verklaard wordt door de meetbare bezittingen en schulden.
Je kunt het zien als een taart: de bedrijfswaarde is de hele taart, en goodwill is het stuk dat overblijft nadat je de tastbare waarden hebt weggesneden. Een bedrijf met veel machines, vastgoed of voorraden heeft een hoge materiële waarde. Maar een dienstverlenend bedrijf zonder veel fysieke bezittingen kan toch een hoge goodwill hebben, omdat het zijn waarde vooral ontleent aan relaties, kennis en reputatie.
Het is belangrijk dit onderscheid te begrijpen bij onderhandelingen over een overname. Een hoge goodwill betekent dat je als koper vertrouwt op iets wat je niet in handen hebt. Dat vraagt om zorgvuldige afspraken, bijvoorbeeld over de rol van de verkoper na de overname of over een concurrentiebeding. Meer over de juridische kant hiervan lees je op de pagina over het waarderen van een onderneming.
Wie bepaalt de hoogte van de goodwill?
Er is geen officiële instantie die de goodwill bij een overname vaststelt. De hoogte van de goodwill wordt bepaald door onderhandeling tussen koper en verkoper, ondersteund door een taxatie of waardering door een onafhankelijke deskundige.
In de praktijk spelen de volgende partijen een rol:
De verkoper heeft belang bij een hoge goodwill en zal de immateriële waarden zo gunstig mogelijk presenteren.
De koper wil de goodwill zo laag mogelijk houden en zal kritisch kijken naar de onderbouwing van de gevraagde premie.
Een accountant of bedrijfswaarderingsdeskundige kan een objectieve berekening maken op basis van historische cijfers en toekomstverwachtingen.
Een juridisch adviseur zorgt ervoor dat de afspraken over de goodwill en de bijbehorende risico’s goed worden vastgelegd in de koopovereenkomst.
Uiteindelijk is de goodwill wat koper en verkoper samen overeenkomen. Een goede onderbouwing en onafhankelijke taxatie voorkomen dat je achteraf discussies krijgt over wat er nu precies is afgesproken en betaald.
Moet je altijd goodwill betalen bij een overname?
Nee, goodwill betalen is niet altijd vanzelfsprekend bij een bedrijfsovername. Of goodwill onderdeel is van de koopprijs hangt af van de aard van het bedrijf, de sector, en de onderhandelingspositie van beide partijen.
Bij sommige overnames is er nauwelijks sprake van goodwill, bijvoorbeeld wanneer een bedrijf voornamelijk waarde heeft in de vorm van machines, voorraden of vastgoed. In andere gevallen, zoals bij een adviesbureau of een praktijk met een vaste klantenkring, kan goodwill het grootste deel van de koopprijs uitmaken.
Er zijn ook situaties waarin de koper bewust geen goodwill wil betalen, maar in plaats daarvan een earn-out regeling afspreekt. Daarbij betaalt de koper een deel van de prijs afhankelijk van de toekomstige prestaties van het bedrijf. Dit verlaagt het risico voor de koper en koppelt de vergoeding aan de daadwerkelijke waarde die de onderneming levert na de overname. Afspraken hierover worden vastgelegd in de koopovereenkomst.
Hoe bescherm je jezelf als koper tegen te hoge goodwill?
Als koper bescherm je jezelf tegen te hoge goodwill door grondig due diligence onderzoek te doen, een onafhankelijke waardering te laten uitvoeren, en de risico’s contractueel goed vast te leggen. Betaal nooit goodwill op basis van aannames die je niet hebt geverifieerd.
Praktische stappen om je als koper te beschermen zijn onder andere:
Vraag om gedetailleerde financiële cijfers van minimaal de afgelopen drie jaar, inclusief winst- en verliesrekeningen en balansen.
Laat een onafhankelijke waardebepaling uitvoeren door een accountant of bedrijfswaarderingsdeskundige die niet verbonden is aan de verkopende partij.
Controleer de klantenkring kritisch: zijn de klanten gebonden aan het bedrijf of aan de persoon van de eigenaar? Als klanten vertrekken na de overname, daalt de goodwill direct.
Onderhandel over een concurrentiebeding zodat de verkoper na de overname niet direct een concurrerend bedrijf kan starten en klanten kan meenemen.
Overweeg een earn-out constructie waarbij een deel van de goodwill pas wordt betaald als de verwachte resultaten ook werkelijk worden behaald.
Leg garanties en vrijwaringen vast in de koopovereenkomst, zodat de verkoper aansprakelijk blijft als bepaalde aannames achteraf onjuist blijken te zijn.
Goede contractuele bescherming begint al bij de letter of intent en loopt door tot in de definitieve overnameovereenkomst. Hoe eerder je juridisch advies inschakelt, hoe beter je onderhandelingspositie.
Hoe Wessel Juristen helpt bij een bedrijfsovername
Een bedrijfsovername waarbij goodwill een grote rol speelt, vraagt om scherp juridisch inzicht en praktische begeleiding. Wessel Juristen ondersteunt kopers en verkopers bij het hele overnameproces, van de eerste verkenning tot de definitieve akte.
Advies over de structuur van de overname en de risico’s van goodwill
Begeleiding bij due diligence en het beoordelen van financiële en juridische documentatie
Opstellen en onderhandelen van de koopovereenkomst, inclusief garanties, vrijwaringen en earn-out regelingen
Juridische bescherming via concurrentiebedingen en geheimhoudingsafspraken
Heldere communicatie en korte lijnen, zodat je altijd weet waar je aan toe bent
Wil je weten hoe Wessel Juristen jou kan helpen bij een overname? Neem gerust contact op via het contactformulier voor een gratis en vrijblijvend intakegesprek. Je krijgt direct duidelijkheid over je situatie en wat je kunt verwachten.