
Wat is een share purchase agreement en wat staat er in?
Een share purchase agreement (SPA) is een juridisch contract waarbij de aandelen van een vennootschap worden overgedragen van verkoper naar koper. In dit contract worden alle afspraken rondom de aandelenoverdracht vastgelegd: de koopprijs, de garanties die de verkoper geeft, de voorwaarden waaronder de deal doorgaat en de aansprakelijkheidsregels. Een SPA is het centrale document bij vrijwel elke bedrijfsovername via aandelen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over wat er in zo’n contract staat en hoe het werkt.
Wat verschilt een share purchase agreement van een asset deal?
Bij een share purchase agreement koop je de aandelen van een vennootschap, waardoor je als koper de hele onderneming overneemt, inclusief alle rechten, verplichtingen en risico’s. Bij een asset deal koop je alleen specifieke bezittingen van een bedrijf, zoals machines, klantcontracten of een merknaam, zonder de juridische entiteit zelf over te nemen.
Dit onderscheid heeft grote praktische gevolgen. Bij een aandelenkoop neem je als koper automatisch alle bestaande contracten, personeelsleden en eventuele schulden over. Je stapt als het ware in de schoenen van de verkoper. Bij een asset deal kies je bewust welke onderdelen je overneemt, waardoor je meer controle hebt over wat je wel en niet meekrijgt.
Welke structuur het meest geschikt is, hangt af van de situatie. Verkopers hebben vaak een voorkeur voor een aandelentransactie vanwege fiscale voordelen. Kopers kiezen soms liever voor een asset deal om onbekende risico’s te vermijden. Een goede juridische en fiscale analyse vooraf is essentieel om de juiste keuze te maken.
Welke onderdelen staan er altijd in een share purchase agreement?
Een share purchase agreement bevat altijd een aantal vaste onderdelen die samen de volledige transactie regelen. Hoewel elke SPA maatwerk is, zijn er kernbepalingen die in vrijwel ieder aandelenoverdrachtcontract terugkomen.
Partijen en definities: wie zijn de koper en verkoper, en wat wordt er precies verstaan onder de gebruikte begrippen?
Koopprijs en betaling: het afgesproken bedrag, de betalingswijze en eventuele prijsaanpassingen achteraf.
Representations en warranties: verklaringen van de verkoper over de staat van de onderneming (zie ook de volgende sectie).
Opschortende voorwaarden: de voorwaarden waaraan voldaan moet zijn voordat de deal definitief doorgaat, zoals goedkeuring van toezichthouders.
Closing-bepalingen: wat er op de overdrachtsdag concreet moet gebeuren en welke documenten worden uitgewisseld.
Aansprakelijkheid en vrijwaringen: wie is aansprakelijk als er na de overdracht problemen opduiken?
Concurrentie- en geheimhoudingsbedingen: afspraken om te voorkomen dat de verkoper direct een concurrerend bedrijf opstart of vertrouwelijke informatie deelt.
Hoe uitgebreid elk onderdeel uitgewerkt wordt, hangt af van de complexiteit van de transactie en de uitkomsten van het due diligence-onderzoek.
Wat zijn representations en warranties in een SPA?
Representations en warranties zijn verklaringen die de verkoper in de share purchase agreement afgeeft over de toestand van de onderneming. De verkoper garandeert hiermee dat bepaalde feiten kloppen op het moment van ondertekening, zoals de juistheid van de jaarrekeningen, het ontbreken van lopende rechtszaken of de geldigheid van vergunningen.
Het belang van deze garanties is groot. Als een verklaring achteraf onjuist blijkt, kan de koper de verkoper aansprakelijk stellen voor de geleden schade. Dit geeft de koper een stok achter de deur en prikkelt de verkoper om volledig transparant te zijn tijdens het verkoopproces.
In de praktijk worden de warranties begrensd door een zogenaamde disclosure letter. Daarin geeft de verkoper aan welke uitzonderingen gelden op de garanties. Wat de verkoper openbaar maakt in die brief, kan hem later niet meer als schending van een warranty worden aangerekend. Het zorgvuldig opstellen van zowel de warranties als de disclosure letter is dan ook een van de meest kritische onderdelen van het SPA-proces.
Hoe wordt de koopprijs bepaald in een share purchase agreement?
De koopprijs in een share purchase agreement wordt bepaald op basis van de onderhandelde waarde van de aandelen, die doorgaans voorafgaat aan een professionele waardering van de onderneming. Er zijn twee gangbare methoden om de definitieve prijs vast te stellen: de locked box en de completion accounts.
Bij de locked box-methode wordt de koopprijs vastgesteld op basis van een historische balans. De prijs staat vast bij ondertekening en wordt niet meer aangepast. Dit geeft beide partijen zekerheid, maar vereist wel dat de referentiedatum zorgvuldig wordt gekozen.
Bij completion accounts wordt de definitieve prijs pas vastgesteld na de overdracht, op basis van de werkelijke financiële situatie op de sluitingsdatum. Dit is nauwkeuriger, maar leidt soms tot discussies achteraf over de interpretatie van de cijfers.
Daarnaast komen in SPA’s regelmatig earn-outregelingen voor. Hierbij ontvangt de verkoper een deel van de koopprijs pas later, afhankelijk van de toekomstige prestaties van de onderneming. Dit verlaagt het risico voor de koper, maar vraagt om duidelijke afspraken over de meetcriteria.
Wanneer is een share purchase agreement bindend?
Een share purchase agreement is bindend op het moment dat beide partijen het contract hebben ondertekend, tenzij er opschortende voorwaarden zijn opgenomen. In dat geval is de overeenkomst wel gesloten, maar treedt ze pas volledig in werking zodra aan die voorwaarden is voldaan.
Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen de ondertekening van de SPA (signing) en de daadwerkelijke overdracht van de aandelen (closing). Bij signing zijn partijen juridisch gebonden aan de deal. Bij closing vindt de feitelijke overdracht plaats en worden de aandelen geleverd, vaak via een notariële akte.
Tussen signing en closing kunnen weken of zelfs maanden zitten, bijvoorbeeld omdat nog goedkeuring van de Autoriteit Consument en Markt nodig is of omdat financiering nog geregeld moet worden. In die periode gelden de afspraken uit de SPA al volledig voor beide partijen.
Wie stelt een share purchase agreement op?
Een share purchase agreement wordt opgesteld door een jurist of advocaat gespecialiseerd in ondernemingsrecht en bij voorkeur met specifieke ervaring in fusies en overnames. Gezien de complexiteit en de financiële belangen die op het spel staan, is het sterk af te raden om een SPA zonder juridische begeleiding op te stellen of te tekenen.
In de praktijk stelt de advocaat van de koper doorgaans de eerste versie van de SPA op, waarna de verkoper via zijn eigen juridisch adviseur commentaar levert en wijzigingen voorstelt. Dit onderhandelingsproces kan meerdere rondes duren voordat beide partijen akkoord gaan met de definitieve tekst.
Voor een goede SPA is het ook verstandig om het due diligence-onderzoek vooraf goed te organiseren. De bevindingen daaruit bepalen namelijk welke garanties en vrijwaringen in het contract worden opgenomen. Een jurist die zowel het onderzoek als het contractproces begeleidt, zorgt voor consistentie en voorkomt dat belangrijke risico’s over het hoofd worden gezien. Meer over het opstellen van zakelijke contracten lees je op de pagina over contract opstellen.
Hoe Wessel Juristen helpt bij een share purchase agreement
Een share purchase agreement is een van de meest complexe contracten binnen het ondernemingsrecht. Wessel Juristen begeleidt ondernemers, aandeelhouders en directieleden bij het volledige proces rondom een aandelentransactie, van de eerste onderhandelingen tot aan de ondertekening bij de notaris.
Opstellen en beoordelen van de SPA, inclusief warranties, disclosure letter en aansprakelijkheidsregelingen.
Begeleiding bij due diligence, zodat risico’s tijdig worden gesignaleerd en verwerkt in het contract.
Onderhandelingsstrategie, met oog voor zowel juridische als commerciële belangen.
Heldere communicatie, zodat je als ondernemer precies begrijpt wat je tekent en wat de gevolgen zijn.
Vaste kostenraming vooraf, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.
Wil je weten wat Wessel Juristen voor jou kan betekenen bij een aandelenoverdracht of bedrijfsovername? Stel je vraag vrijblijvend en ontvang een gratis intakegesprek.