
Wat is een purchase price adjustment en wanneer speelt dat een rol?
Een purchase price adjustment is een contractueel mechanisme bij een bedrijfsovername waarbij de definitieve koopprijs na de overdracht wordt aangepast op basis van de werkelijke financiële situatie van de onderneming op de overdrachtsdatum. Dit is relevant omdat de waarde van een bedrijf tussen het moment van onderhandelen en de daadwerkelijke overdracht kan veranderen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over dit onderwerp.
Hoe werkt een purchase price adjustment bij een overname?
Bij een overname wordt de koopprijs vaak vastgesteld op basis van een eerdere balans of een verwachte financiële situatie. Een purchase price adjustment zorgt ervoor dat de definitieve prijs wordt gecorrigeerd als de werkelijke cijfers op de overdrachtsdatum afwijken van die verwachting. Zo betaal je als koper niet te veel voor een bedrijf dat in waarde is gedaald, en ontvangt de verkoper een eerlijke prijs als de waarde juist is gestegen.
In de praktijk werkt dit als volgt: partijen spreken een referentiewaarde af, bijvoorbeeld een bepaald niveau van werkkapitaal of nettoschuld. Na de overdracht worden de werkelijke cijfers vastgesteld, en op basis van het verschil wordt de koopprijs naar boven of naar beneden bijgesteld. Dit proces vraagt om duidelijke afspraken in de koopovereenkomst over hoe de berekening plaatsvindt en wie de cijfers opstelt.
Welke methoden worden gebruikt voor een purchase price adjustment?
De twee meest gebruikte methoden bij een purchase price adjustment zijn de closing accounts-methode en de locked box-methode. De keuze tussen beide heeft grote gevolgen voor de verdeling van risico’s en de complexiteit van het overnameproces.
Closing accounts: Na de overdracht worden nieuwe jaarrekeningen of tussentijdse cijfers opgesteld die de financiële situatie op de overdrachtsdatum weerspiegelen. Op basis hiervan wordt de definitieve koopprijs berekend. Dit biedt nauwkeurigheid, maar vraagt tijd en kan leiden tot discussies achteraf.
Locked box: De koopprijs wordt vastgesteld op basis van een eerdere, vastgelegde balans. Vanaf dat moment zijn alle waardeontwikkelingen voor rekening van de koper. De verkoper mag geen waarde meer onttrekken aan het bedrijf zonder toestemming. Dit geeft zekerheid, maar vereist goed toezicht op zogenoemde leakage.
De locked box-methode is populairder geworden bij bedrijfsovernames waarbij partijen snel willen afsluiten en discussies achteraf willen vermijden. De closing accounts-methode sluit beter aan bij situaties waarin de financiële positie van het bedrijf moeilijk vooraf te voorspellen is.
Wat zijn de meest voorkomende geschilpunten bij een purchase price adjustment?
De meest voorkomende geschilpunten bij een purchase price adjustment gaan over de interpretatie van boekhoudkundige begrippen, de waardering van specifieke balansposten en de vraag wie de definitieve cijfers mag opstellen en controleren. Kleine verschillen in interpretatie kunnen leiden tot grote financiële gevolgen.
Concrete voorbeelden van geschilpunten zijn:
Definitie van werkkapitaal: Welke posten vallen er wel of niet onder? Dit lijkt technisch, maar kan de prijs met honderdduizenden euro’s beïnvloeden.
Waardering van voorraden of debiteuren: Zijn dubieuze vorderingen al afgeschreven? Is de voorraad realistisch gewaardeerd?
Tijdstip van verwerking: Zijn bepaalde kosten of inkomsten toegerekend aan de juiste periode?
Keuze van accountant: Wie stelt de closing accounts op, en wie controleert deze? Is er een onafhankelijke derde aangewezen bij een geschil?
Goede contractuele afspraken over deze punten zijn cruciaal. Een waardering van de onderneming die al vroeg in het proces zorgvuldig is uitgevoerd, helpt om latere discussies te voorkomen.
Wat is het verschil tussen een purchase price adjustment en een earn-out?
Een purchase price adjustment corrigeert de koopprijs op basis van de financiële situatie op de overdrachtsdatum. Een earn-out is een aanvullende betaling die afhankelijk is van de toekomstige prestaties van het bedrijf na de overdracht. Beide mechanismen raken de definitieve koopprijs, maar ze kijken in een andere richting in de tijd.
Bij een earn-out spreek je af dat de verkoper een extra bedrag ontvangt als het bedrijf bepaalde doelstellingen haalt, zoals een omzetdrempel of een winstmarge in de jaren na de overname. Dit wordt vaak gebruikt als koper en verkoper het niet eens zijn over de toekomstige waarde van het bedrijf. Een purchase price adjustment kijkt juist terug: klopt de prijs nog met wat er op de overdrachtsdatum daadwerkelijk in het bedrijf zat?
Beide instrumenten kunnen naast elkaar worden gebruikt, maar vragen elk om specifieke contractuele uitwerking. Bij een earn-out is het onder andere belangrijk om vast te leggen hoe de doelstellingen worden gemeten en welke invloed de koper mag uitoefenen op de bedrijfsvoering.
Wanneer is een purchase price adjustment niet van toepassing?
Een purchase price adjustment is niet van toepassing wanneer partijen bewust kiezen voor een vaste koopprijs zonder correctiemechanisme, of wanneer de locked box-methode wordt gebruikt en er geen afwijkingen zijn van de afgesproken referentiebalans. In die gevallen accepteren beide partijen de vastgestelde prijs als definitief.
Daarnaast speelt een purchase price adjustment minder een rol bij:
Overnames waarbij de prijs volledig op basis van activa wordt bepaald en er geen sprake is van een lopend bedrijf met werkkapitaal.
Kleine transacties waarbij de kosten van een uitgebreid aanpassingsmechanisme niet opwegen tegen de mogelijke correcties.
Situaties waarbij de overdracht vrijwel direct plaatsvindt na de referentiedatum van de balans, zodat het risico op afwijkingen minimaal is.
Hoe bescherm je jezelf contractueel bij een purchase price adjustment?
Je beschermt jezelf contractueel bij een purchase price adjustment door de berekeningsmethode, de relevante begrippen en de geschilprocedure zo concreet mogelijk vast te leggen in de koopovereenkomst. Hoe meer ruimte er is voor interpretatie, hoe groter de kans op een conflict achteraf.
Belangrijke contractuele beschermingsmaatregelen zijn onder andere:
Een duidelijke definitie van werkkapitaal en nettoschuld, inclusief een lijst van welke balansposten er wel en niet onder vallen.
Een afgesproken boekhoudkundige standaard voor het opstellen van de closing accounts.
Een termijn waarbinnen de koper bezwaar kan maken tegen de berekening van de verkoper.
Een onafhankelijke derde, zoals een registeraccountant, die bij een geschil een bindende uitspraak doet.
Afspraken over leakage bij een locked box-structuur, zodat de verkoper de waarde van het bedrijf niet kan uithollen voor de overdracht.
Het is ook verstandig om bij een fusie of overname al vroeg in het proces juridisch advies in te winnen, zodat de gekozen methode aansluit bij de specifieke situatie van de transactie.
Hoe Wessel Juristen helpt bij een purchase price adjustment
Een purchase price adjustment lijkt technisch, maar de gevolgen zijn altijd concreet: een verschil in interpretatie kan leiden tot een aanzienlijke aanpassing van de koopprijs of een langdurig geschil. Wessel Juristen helpt ondernemers om dit soort risico’s te beheersen, zowel aan de koop- als de verkoopkant.
Advies over de keuze tussen closing accounts en locked box, afgestemd op jouw specifieke transactie.
Opstellen of beoordelen van contractuele bepalingen rondom de purchase price adjustment.
Begeleiding bij geschillen over de berekening van de definitieve koopprijs.
Praktisch juridisch advies dat niet alleen naar de wet kijkt, maar ook naar de commerciële belangen.
Elke nieuwe cliënt ontvangt een gratis en vrijblijvend intakegesprek, gevolgd door een gespecificeerde kostenraming. Wil je weten hoe Wessel Juristen jou kan helpen bij een bedrijfsovername? Neem dan vrijblijvend contact op en bespreek jouw situatie.