
Wat is een bestuurdersaansprakelijkheid bij een overname?
Een bestuurder kan bij een overname persoonlijk aansprakelijk worden gesteld als hij zijn taak onbehoorlijk heeft vervuld en daardoor schade is ontstaan voor de vennootschap, aandeelhouders of derden. Dit geldt zowel tijdens de voorbereiding van de overname als in de periode daarna. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over bestuurdersaansprakelijkheid bij een overname.
Wanneer is een bestuurder persoonlijk aansprakelijk bij een overname?
Een bestuurder is persoonlijk aansprakelijk bij een overname wanneer hij zijn bestuurstaak onbehoorlijk heeft vervuld en hem daarvan een ernstig verwijt kan worden gemaakt. De lat ligt bewust hoog: niet elke fout leidt tot persoonlijke aansprakelijkheid. Pas als de bestuurder heeft gehandeld op een manier die een redelijk handelend bestuurder niet zou hebben gedaan, is er sprake van aansprakelijkheid.
Bij een bedrijfsovername spelen veel belangen tegelijk. Denk aan de belangen van de vennootschap zelf, de aandeelhouders, schuldeisers en soms ook werknemers. Als een bestuurder in dit proces cruciale informatie achterhoudt, onjuiste toezeggingen doet of risico’s negeert die hij kende of had moeten kennen, kan hij daarvoor persoonlijk worden aangesproken. Dit geldt zowel voor de verkopende als de kopende partij.
Wat is het verschil tussen interne en externe bestuurdersaansprakelijkheid?
Het verschil tussen interne en externe bestuurdersaansprakelijkheid zit in wie de bestuurder aanspreekt. Bij interne aansprakelijkheid spreekt de vennootschap zelf de bestuurder aan voor schade die hij binnen de onderneming heeft veroorzaakt. Bij externe aansprakelijkheid zijn derden buiten de vennootschap de benadeelde partij, zoals schuldeisers, contractspartijen of de wederpartij bij een overname.
Bij een overname zijn beide vormen relevant. Intern kan een bestuurder worden aangesproken als hij de vennootschap heeft benadeeld door een slechte deal te sluiten zonder voldoende onderzoek. Extern kan hij aansprakelijk zijn als hij bij de koper onjuiste informatie heeft verstrekt over de staat van de onderneming, waardoor de koper schade lijdt. In beide gevallen geldt het criterium van ernstig verwijt, maar de route en de juridische grondslag verschillen.
Welke fouten leiden het vaakst tot bestuurdersaansprakelijkheid bij een overname?
De meest voorkomende fouten die leiden tot aansprakelijkheid bij een overname zijn het verstrekken van onjuiste of onvolledige informatie, het nalaten van een gedegen due diligence onderzoek en het niet nakomen van garanties die in de koopovereenkomst zijn opgenomen. Deze fouten ontstaan vaak niet uit kwade wil, maar uit tijdsdruk, onvoldoende voorbereiding of onderschatting van de juridische risico’s.
Concrete voorbeelden van fouten die regelmatig terugkomen:
Het achterhouden van lopende geschillen of claims tegen de onderneming
Onjuiste weergave van de financiële positie van de vennootschap
Het niet melden van bekende milieurisico’s of contractuele verplichtingen
Onvoldoende onderzoek naar de doelvennootschap bij een bedrijfsovername
Het sluiten van een koopovereenkomst zonder adequate garanties en vrijwaringen
Al deze fouten kunnen de basis vormen voor een aansprakelijkheidsclaim, zowel vanuit de koper als vanuit de eigen vennootschap of aandeelhouders.
Hoe beschermt een due diligence onderzoek de bestuurder?
Een due diligence onderzoek beschermt de bestuurder doordat het aantoont dat hij zorgvuldig heeft gehandeld en de relevante risico’s in kaart heeft gebracht voor het sluiten van de deal. Als een bestuurder aantoonbaar grondig onderzoek heeft gedaan en op basis van die bevindingen een weloverwogen beslissing heeft genomen, is het veel moeilijker om hem achteraf een ernstig verwijt te maken.
Het due diligence onderzoek dekt meerdere gebieden: financieel, juridisch, fiscaal en operationeel. Voor de bestuurder is het juridische deel bijzonder relevant. Daarin worden onder meer contracten, lopende procedures, arbeidsrechtelijke verplichtingen en intellectuele eigendomsrechten doorgelicht. Door dit onderzoek goed te documenteren, legt de bestuurder een bewijsspoor vast dat zijn zorgvuldigheid aantoont.
Daarnaast biedt due diligence de mogelijkheid om gevonden risico’s te vertalen naar concrete afspraken in de koopovereenkomst, zoals garanties, vrijwaringen of een prijsaanpassing. Zo worden risico’s niet genegeerd, maar contractueel beheerst.
Kan een bestuurder zich verzekeren tegen aansprakelijkheid bij een overname?
Ja, een bestuurder kan zich verzekeren via een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering, ook wel een D&O-verzekering (Directors & Officers) genoemd. Deze verzekering dekt de persoonlijke aansprakelijkheid van bestuurders voor fouten die zij in de uitoefening van hun functie maken, inclusief fouten die samenhangen met een overname.
Het is wel belangrijk te weten wat de verzekering precies dekt en wat niet. Opzet en bewuste misleiding zijn standaard uitgesloten. Ook kan de dekking beperkt zijn als de bestuurder garanties heeft gegeven die hij wist of had moeten weten onjuist te zijn. Het afsluiten van een D&O-verzekering is zinvol, maar vervangt een zorgvuldige voorbereiding niet. De verzekering is een vangnet, geen vergunning om risico’s te negeren.
Grotere ondernemingen sluiten deze verzekering vaak af op vennootschapsniveau voor alle bestuurders. Bij het MKB is dit minder vanzelfsprekend, terwijl de risico’s bij overnames juist ook voor kleinere ondernemers aanzienlijk kunnen zijn.
Wat kan een bestuurder doen om aansprakelijkheid te beperken voor de overdracht?
Een bestuurder kan aansprakelijkheid bij een overname beperken door tijdig de juiste juridische en contractuele maatregelen te treffen. Voorbereiding is hierbij het sleutelwoord: hoe eerder risico’s worden gesignaleerd en vastgelegd, hoe beter de bestuurder is beschermd.
De belangrijkste stappen die een bestuurder kan nemen voor de overdracht:
Voer een gedegen due diligence uit en documenteer de bevindingen zorgvuldig.
Zorg voor heldere en volledige informatieverstrekking aan de wederpartij, zodat je achteraf niet kunt worden verweten dat je informatie hebt achtergehouden.
Laat de koopovereenkomst professioneel opstellen met duidelijke garanties, vrijwaringen en aansprakelijkheidsbeperkingen.
Leg interne besluitvorming goed vast, bijvoorbeeld via notulen van bestuursvergaderingen, zodat aantoonbaar is dat beslissingen weloverwogen zijn genomen.
Sluit een D&O-verzekering af als dat nog niet is gebeurd, en controleer of de dekking ook overnamegerelateerde aansprakelijkheid omvat.
Schakel juridische begeleiding in bij het gehele overnameproces, niet pas als er al problemen zijn.
Voor aandeelhouders die ook bestuurder zijn, is het daarnaast verstandig om afspraken over aansprakelijkheid en beslissingsbevoegdheid vast te leggen in een aandeelhoudersovereenkomst. Zo is van tevoren duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is en hoe wordt omgegaan met besluiten die grote gevolgen hebben voor de vennootschap.
Hoe Wessel Juristen helpt bij bestuurdersaansprakelijkheid bij een overname
Bestuurdersaansprakelijkheid bij een overname is een complex onderwerp waarbij veel op het spel staat. Wessel Juristen helpt bestuurders, directeuren en ondernemers om goed voorbereid een overname in te gaan en onnodige risico’s te vermijden. Dat doen we praktisch en concreet, met oog voor zowel de juridische als de zakelijke kant van het vraagstuk.
Wat Wessel Juristen voor jou kan doen:
Juridisch due diligence onderzoek uitvoeren en de bevindingen vertalen naar concrete contractuele bescherming
Koopovereenkomsten opstellen of beoordelen met heldere garanties, vrijwaringen en aansprakelijkheidsbeperkingen
Adviseren over de inrichting van de overnamestructuur en de verdeling van verantwoordelijkheden
Begeleiden bij geschillen die na een overname ontstaan over aansprakelijkheid of garanties
Meedenken als sparringpartner over de risico’s van een specifieke overname
Elke nieuwe cliënt ontvangt een gratis en vrijblijvend intakegesprek, gevolgd door een heldere kostenraming. Wil je weten hoe je jouw aansprakelijkheid als bestuurder bij een overname kunt beperken? Stel je vraag en we denken graag met je mee.