
Wat is een bedrijfsovername bij insolventie?
Een bedrijfsovername bij insolventie is het overnemen van (een deel van) een bedrijf dat in staat van faillissement verkeert of dreigt te failleren. In de praktijk gaat het bijna altijd om een zogenoemde activa-passiva transactie: je koopt specifieke bezittingen uit de boedel, zonder de schulden over te nemen. Dit maakt een insolventie-overname fundamenteel anders dan een reguliere bedrijfsovername. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over dit onderwerp.
Hoe verschilt een overname uit faillissement van een gewone bedrijfsovername?
Bij een gewone bedrijfsovername neem je een onderneming over als geheel, inclusief alle rechten én verplichtingen. Bij een overname uit faillissement koop je alleen geselecteerde activa uit de failliete boedel. De schulden van het bedrijf blijven achter bij de curator en worden niet overgedragen aan de koper. Dit is het fundamentele verschil.
Bij een reguliere overname via een aandelentransactie stap je als koper in de rechtspersoon zelf, met alle historische risico’s die daarbij horen. Denk aan openstaande belastingschulden, lopende rechtszaken of verborgen aansprakelijkheden. Bij een bedrijfsovername uit faillissement bepaal je zelf welke activa je wilt overnemen. Je kunt kiezen voor machines, voorraden, klantenbestanden, intellectueel eigendom of een specifieke vestiging, zonder de balans van de gefailleerde onderneming mee over te nemen.
Dit biedt kansen, maar vraagt ook om een scherpe juridische analyse. Niet alle activa zijn even vrij overdraagbaar, en sommige rechten vereisen toestemming van derden.
Welke activa kun je overnemen bij een faillissement?
Bij een faillissement kun je in principe alle bezittingen overnemen die tot de boedel behoren en vrij overdraagbaar zijn. Denk aan roerende zaken zoals inventaris en machines, maar ook aan immateriële activa zoals merknamen, domeinnamen, klantenbestanden en octrooien.
Praktisch gezien gaat het bij een insolventie-overname vaak om de volgende categorieën:
Roerende zaken: machines, voorraden, bedrijfsauto’s en kantoorinventaris
Immateriële activa: merknamen, handelsnamen, software en intellectueel eigendom
Contracten: huurovereenkomsten, leverancierscontracten en klantcontracten (mits de wederpartij instemt)
Klantenbestanden en goodwill: de commerciële waarde van bestaande relaties
Personeel: werknemers die je wilt meenemen naar de nieuwe situatie
Let op: voor het overnemen van lopende contracten is doorgaans toestemming van de contractspartij nodig. Een verhuurder hoeft bijvoorbeeld niet akkoord te gaan met een overdracht van het huurcontract. Hetzelfde geldt voor bepaalde vergunningen, die niet automatisch overgaan bij een activa-transactie.
Wat is de rol van de curator bij een bedrijfsovername?
De curator is de centrale figuur bij elke overname uit faillissement. Hij of zij beheert de failliete boedel en heeft als wettelijke taak de schuldeisers zo goed mogelijk te betalen. De curator beslist welke activa worden verkocht, aan wie en voor welke prijs. Zonder akkoord van de curator vindt er geen transactie plaats.
In de praktijk betekent dit dat je als potentiële koper onderhandelt met de curator, niet met de voormalige eigenaar van het bedrijf. De curator handelt in het belang van de gezamenlijke schuldeisers en is gebonden aan zijn wettelijke verplichtingen. Hij mag niet zomaar aan de eerste de beste koper verkopen als er een hogere bieder is.
De curator zal ook beoordelen of een doorstart maatschappelijk verantwoord is. Zo mag een doorstart niet worden misbruikt om arbeidsrechtelijke verplichtingen te omzeilen. Er zijn rechterlijke uitspraken die bepalen dat bij een zogenoemde pre-pack constructie de regels rondom overgang van onderneming van toepassing kunnen zijn. Dit is een complex juridisch terrein dat zorgvuldige begeleiding vereist.
Welke juridische risico’s kleven aan een overname uit faillissement?
Een overname uit faillissement brengt specifieke juridische risico’s met zich mee die bij een reguliere overname minder prominent aanwezig zijn. Het ontbreken van garanties en vrijwaringen is het grootste risico: de curator verkoopt de activa doorgaans "as is", zonder enige garantie over de staat of kwaliteit ervan.
De voornaamste insolventie overname risico’s op een rij:
Geen garanties van de verkoper: de curator geeft vrijwel nooit garanties over de activa. Wat je ziet is wat je krijgt.
Eigendomsrechten van derden: sommige activa kunnen bezwaard zijn met een pandrecht of eigendomsvoorbehoud van een leverancier.
Overgang van onderneming: als je een groot deel van het bedrijf overneemt inclusief personeel, kunnen arbeidsrechtelijke regels van toepassing zijn, wat betekent dat werknemers van rechtswege meegaan.
Vergunningen en licenties: niet alle vergunningen zijn overdraagbaar; je moet mogelijk opnieuw aanvragen.
Reputatierisico: een overgenomen bedrijf kan een negatief imago hebben bij klanten of leveranciers.
Grondige due diligence is ook bij een insolventie-overname essentieel, al is de beschikbare informatie vaak beperkter dan bij een reguliere overname. Een goede koopovereenkomst met duidelijke afspraken over wat wel en niet wordt overgedragen, is onmisbaar.
Hoe verloopt het proces van een doorstart na faillissement?
Een doorstart na faillissement verloopt doorgaans snel, omdat de curator er belang bij heeft om de waarde van de boedel te behouden. Hoe langer een bedrijf stilligt, hoe meer waarde er verloren gaat. Het proces kent een aantal vaste stappen, maar de tijdlijn is strakker dan bij een reguliere overname.
Globaal verloopt een doorstart bedrijf als volgt:
Contact met de curator: zodra het faillissement is uitgesproken, neem je contact op met de aangestelde curator om interesse kenbaar te maken.
Informatiefase: de curator verstrekt beschikbare informatie over de boedel. Dit is vaak beperkt, dus snel handelen is belangrijk.
Bod uitbrengen: je brengt een bod uit op de gewenste activa, eventueel in combinatie met een voorstel voor de overname van personeel.
Onderhandelen en akkoord: de curator weegt het bod af tegen andere bieders en het belang van schuldeisers.
Ondertekening koopovereenkomst: na akkoord wordt een activa-passiva overeenkomst opgesteld en ondertekend.
Overdracht: de activa worden formeel overgedragen en de doorstart is een feit.
De gehele procedure kan soms binnen enkele dagen worden afgerond. Dat vraagt om een juridisch adviseur die snel kan schakelen en de relevante documenten op orde heeft.
Wanneer is juridische begeleiding bij een insolventie-overname verplicht?
Juridische begeleiding is bij een insolventie-overname niet in alle gevallen wettelijk verplicht, maar in de praktijk vrijwel onmisbaar. Bij de overdracht van onroerend goed is een notaris wettelijk vereist. Bij complexe transacties met meerdere partijen of bij geschillen over de boedel is juridische expertise eveneens noodzakelijk.
Zelfs wanneer begeleiding niet formeel verplicht is, zijn de risico’s zonder juridische ondersteuning aanzienlijk. De curator heeft zijn eigen juridisch team dat de belangen van schuldeisers behartigt. Als koper sta je er zonder adviseur alleen voor in een juridisch complexe omgeving waar de spelregels anders zijn dan bij een gewone bedrijfsovername.
Denk ook aan de arbeidsrechtelijke dimensie. Bij een doorstart waarbij personeel wordt overgenomen, gelden specifieke regels rondom overgang van onderneming. Een juridisch adviseur die zowel ondernemingsrecht als arbeidsrecht beheerst, is in zo’n situatie bijzonder waardevol.
Hoe Wessel Juristen helpt bij een bedrijfsovername bij insolventie
Een overname uit faillissement vraagt om snelle actie, scherpe analyse en stevige juridische kennis. Wessel Juristen begeleidt ondernemers die een doorstart willen realiseren of activa willen overnemen uit een failliete boedel, van de eerste oriëntatie tot aan de ondertekening van de koopovereenkomst.
Beoordeling van de risico’s verbonden aan de over te nemen activa
Begeleiding bij onderhandelingen met de curator
Opstellen en controleren van de activa-passiva overeenkomst
Advies over arbeidsrechtelijke gevolgen bij overname van personeel
Praktisch en toegankelijk advies dat aansluit bij jouw zakelijke belangen
Wessel Juristen werkt met korte lijnen en denkt altijd mee vanuit de commerciële en praktische kant van een overname. Iedere nieuwe cliënt ontvangt een gratis en vrijblijvend intakegesprek. Neem contact op en bespreek jouw situatie met een van onze juristen.