
Wanneer is een bedrijfsovername fiscaal voordelig?
Een bedrijfsovername is fiscaal voordelig wanneer de structuur van de transactie aansluit bij jouw positie als koper of verkoper. Voor verkopers biedt een aandelentransactie vaak de grootste belastingbesparing, terwijl kopers soms juist gebaat zijn bij een activa-passivatransactie. De fiscale uitkomst hangt sterk af van de gekozen overnamestructuur, de toepassing van regelingen zoals de bedrijfsopvolgingsregeling, en de specifieke omstandigheden van de onderneming. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over fiscaliteit bij een bedrijfsovername.
Welke belastingen spelen een rol bij een bedrijfsovername?
Bij een bedrijfsovername kunnen meerdere belastingen een rol spelen, afhankelijk van de gekozen structuur. De meest relevante zijn vennootschapsbelasting, inkomstenbelasting, overdrachtsbelasting en btw. Welke belastingen precies van toepassing zijn, verschilt per situatie en hangt nauw samen met de vraag of het gaat om een aandelentransactie of een activa-passivatransactie.
Bij de verkoop van aandelen betaalt de verkoper in veel gevallen belasting over de verkoopwinst. Als de verkoper een holding heeft die de aandelen houdt, kan de deelnemingsvrijstelling ervoor zorgen dat de verkoopwinst onbelast blijft. Bij een activa-passivatransactie valt de verkoopwinst doorgaans in de reguliere belastbare winst van de onderneming, wat kan leiden tot een hogere belastingdruk.
Voor de koper spelen ook andere belastingen mee. Bij de overname van onroerend goed is overdrachtsbelasting verschuldigd. Btw speelt een rol als de overdracht van activa niet kwalificeert als een overgang van een algemeenheid van goederen, wat een specifieke btw-vrijstelling is. Het is dus essentieel om de fiscale gevolgen per belastingsoort in kaart te brengen voordat een overnamestructuur wordt gekozen.
Wat is het verschil tussen een aandelentransactie en een activa-passivatransactie?
Bij een aandelentransactie koopt de koper de aandelen van de vennootschap, waardoor hij indirect eigenaar wordt van alle bezittingen én schulden. Bij een activa-passivatransactie worden alleen specifieke bezittingen en verplichtingen overgedragen, niet de vennootschap zelf. Dit fundamentele verschil heeft grote gevolgen voor de fiscale behandeling en de risicoverdeling tussen koper en verkoper.
Aandelentransactie: De koper neemt de gehele juridische entiteit over, inclusief eventuele historische belastingrisico’s en verborgen verplichtingen.
Activa-passivatransactie: De koper selecteert welke bezittingen en schulden hij overneemt, waardoor hij meer controle heeft over de risico’s die hij accepteert.
Fiscaal voor de verkoper: Een aandelentransactie is vaak voordeliger, zeker als de deelnemingsvrijstelling van toepassing is.
Fiscaal voor de koper: Een activa-passivatransactie biedt de mogelijkheid om de overgenomen activa op te waarderen naar de werkelijke waarde, wat leidt tot hogere afschrijvingen en dus een lagere belastbare winst in de toekomst.
De keuze tussen beide structuren is zelden eenvoudig. Beide partijen hebben tegengestelde belangen, en in de onderhandelingen wordt vaak gezocht naar een balans die voor beide kanten aanvaardbaar is.
Wanneer is de aandelentransactie fiscaal gunstiger voor de verkoper?
Een aandelentransactie is fiscaal gunstiger voor de verkoper wanneer de aandelen worden gehouden door een holdingvennootschap die de deelnemingsvrijstelling kan toepassen. In dat geval is de verkoopwinst op de aandelen volledig vrijgesteld van vennootschapsbelasting. Dit maakt de aandelentransactie voor veel verkopers de meest aantrekkelijke structuur bij een fusie of overname.
Verkoopt een directeur-grootaandeelhouder (DGA) zijn aandelen vanuit privé, dan is de verkoopwinst belast in box 2 van de inkomstenbelasting. Het tarief in box 2 is in 2026 gestaffeld: over de eerste schijf geldt een lager tarief, over het meerdere een hoger tarief. Dit is doorgaans nog steeds voordeliger dan de belastingdruk bij een activa-passivatransactie, waarbij de winst eerst in de vennootschapsbelasting valt en daarna nogmaals in box 2 bij uitkering als dividend.
De aandelentransactie is dus met name gunstig voor verkopers die hun aandelen via een holding houden, of voor DGA’s die een relatief lage verkoopwinst realiseren die in de eerste schijf van box 2 valt.
Hoe werkt de bedrijfsopvolgingsregeling bij een overname?
De bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) is een fiscale faciliteit die het mogelijk maakt om een onderneming met een aanzienlijke belastingkorting over te dragen, met name bij schenking of vererving. De regeling is bedoeld om te voorkomen dat de belastingdruk bij een bedrijfsoverdracht de continuïteit van de onderneming in gevaar brengt.
Bij toepassing van de BOR geldt dat een groot deel van de ondernemingswaarde vrijgesteld is van schenk- of erfbelasting. Over het resterende deel kan uitstel van betaling worden verkregen. De regeling kent echter strikte voorwaarden:
De overdrager moet de onderneming minimaal vijf jaar hebben gedreven of de aandelen minimaal vijf jaar in bezit hebben gehad.
De ontvanger moet de onderneming minimaal vijf jaar voortzetten na de overdracht.
De regeling is alleen van toepassing op ondernemingsvermogen, niet op beleggingsvermogen dat binnen de vennootschap wordt gehouden.
De overdracht moet plaatsvinden in de vorm van een schenking of vererving, niet via een reguliere commerciële verkoop.
Het is belangrijk te weten dat de BOR in de afgelopen jaren meerdere keren is aangescherpt. Controleer altijd de actuele voorwaarden, want de wetgever heeft de regeling in 2026 op onderdelen gewijzigd. Een specialist kan helpen beoordelen of de BOR in jouw situatie toepasbaar is en welke stappen nodig zijn om aan de voorwaarden te voldoen.
Welke fiscale risico’s moet je als koper meewegen?
Als koper bij een aandelentransactie neem je niet alleen de bezittingen over, maar ook de fiscale geschiedenis van de vennootschap. Dat betekent dat belastingrisico’s uit het verleden voor jouw rekening kunnen komen als ze na de overname aan het licht komen. Dit is een van de grootste fiscale risico’s bij een bedrijfsovername in het MKB.
Denk aan risico’s zoals naheffingen van de Belastingdienst over eerdere jaren, onjuist toegepaste btw, of niet-aangegeven voordelen voor de DGA. Om deze risico’s te beheersen, is een gedegen fiscale due diligence onmisbaar. Daarin worden de belastingaangiften, lopende bezwaarschriften en eventuele belastingafspraken van de vennootschap grondig doorgelicht.
Als koper kun je je beschermen via garanties en vrijwaringen in de koopovereenkomst. De verkoper garandeert dan dat er geen onbekende belastingverplichtingen zijn, en vrijwaart de koper als dat toch het geval blijkt. Een goed opgestelde koopovereenkomst is daarom niet alleen juridisch, maar ook fiscaal van groot belang.
Wanneer schakel je een juridisch adviseur in bij een fiscale overnamestructuur?
Je schakelt een juridisch adviseur bij een fiscale overnamestructuur zo vroeg mogelijk in het proces in, het liefst voordat onderhandelingen over de prijs en structuur beginnen. De keuze voor een aandelentransactie of activa-passivatransactie heeft namelijk directe gevolgen voor de fiscale uitkomst, en die keuze is moeilijk terug te draaien zodra partijen overeenstemming hebben bereikt.
Een juridisch adviseur met ervaring in ondernemingsrecht helpt je niet alleen bij het opstellen van contracten, maar ook bij het structureren van de transactie op een manier die fiscaal optimaal is voor jouw positie. Denk aan het beoordelen van de deelnemingsvrijstelling, de toepasselijkheid van de BOR, en de fiscale gevolgen van eventuele earn-outregelingen of uitgestelde betalingen.
Bovendien kan een adviseur tijdig risico’s signaleren die je als ondernemer zelf misschien over het hoofd ziet. De combinatie van juridische en fiscale kennis maakt het verschil tussen een overname die achteraf problemen oplevert en een die soepel verloopt.
Hoe Wessel Juristen helpt bij een fiscaal voordelige bedrijfsovername
Een bedrijfsovername is een van de meest ingrijpende zakelijke beslissingen die je als ondernemer kunt nemen. De fiscale structuur bepaalt in grote mate wat er uiteindelijk van de verkoopprijs overblijft, of welke risico’s je als koper meeneemt. Wessel Juristen helpt ondernemers in het MKB om deze complexe materie helder en overzichtelijk te maken, zodat je weloverwogen beslissingen kunt nemen.
Wat Wessel Juristen voor jou doet bij een bedrijfsovername:
Adviseren over de meest geschikte overnamestructuur (aandelentransactie of activa-passivatransactie) op basis van jouw specifieke situatie
Begeleiden bij de fiscale en juridische due diligence, zodat verborgen risico’s tijdig worden gesignaleerd
Opstellen en onderhandelen van de koopovereenkomst, inclusief garanties en vrijwaringen
Beoordelen of de bedrijfsopvolgingsregeling in jouw geval van toepassing is
Meedenken als strategisch partner, niet alleen als juridisch uitvoerder
Elke nieuwe cliënt ontvangt een gratis en vrijblijvend intakegesprek, gevolgd door een heldere kostenraming. Zo weet je precies waar je aan toe bent. Neem contact op en bespreek jouw overnameplannen met een van onze juristen.