
Hoe werkt een bedrijfsovername bij een maatschap?
Een bedrijfsovername bij een maatschap werkt anders dan bij een bv of eenmanszaak, omdat een maatschap geen rechtspersoon is. De maatschap bestaat uit de samenwerking tussen maten, en bij een overname gaat het dus niet om het overdragen van aandelen, maar om het overdragen van rechten, verplichtingen en belangen binnen die samenwerking. Dit artikel beantwoordt de meest gestelde vragen over het overnemen van een maatschap.
Wat maakt een overname van een maatschap anders dan andere bedrijfsvormen?
Een maatschap heeft geen rechtspersoonlijkheid, wat betekent dat de maatschap zelf geen eigenaar kan zijn van vermogen. Alle bezittingen en verplichtingen zijn in handen van de individuele maten. Bij een bedrijfsovername van een maatschap gaat het daarom niet om het overdragen van een juridische entiteit, maar om het overnemen van een aandeel in de samenwerking en de bijbehorende activa en passiva.
Dit maakt de overname van een maatschap juridisch complexer dan bijvoorbeeld de overname van een bv. Bij een bv koop je aandelen en daarmee de hele onderneming in één keer. Bij een maatschap moet je nauwkeurig vastleggen wat er precies wordt overgedragen, wie de nieuwe maat wordt en hoe de bestaande maten hiermee instemmen. De maatschapsovereenkomst speelt hierin een centrale rol.
Maatschappen komen veel voor in vrije beroepen zoals accountancy, notariaat, fysiotherapie en advocatuur. De overname speelt zich dan af in een sector waar persoonlijke relaties en vergunningen ook een rol spelen, wat extra aandacht vraagt.
Welke stappen zijn er bij een bedrijfsovername van een maatschap?
Een overname van een maatschap doorloopt doorgaans een aantal vaste stappen, van eerste verkenning tot definitieve overdracht. De volgorde en invulling kunnen per situatie verschillen, maar de kern blijft hetzelfde.
Verkenning en intentie: Koper en verkoper brengen de interesse in kaart en leggen de hoofdlijnen vast in een intentieverklaring of letter of intent.
Due diligence: De koper onderzoekt de financiën, contracten, vergunningen en eventuele lopende geschillen van de maatschap.
Waardering: De waarde van het aandeel of de gehele maatschap wordt vastgesteld, vaak met hulp van een accountant of jurist.
Onderhandeling: Partijen onderhandelen over de prijs, betalingsstructuur en overige voorwaarden.
Opstellen van de overeenkomst: Een koopovereenkomst legt alle afspraken juridisch vast.
Toetreding of uittreding maat: De nieuwe maat treedt toe of de vertrekkende maat treedt uit, conform de afspraken in de maatschapsovereenkomst.
Overdracht en afwikkeling: Activa, klantrelaties en eventuele vergunningen worden formeel overgedragen.
Elke stap vraagt om zorgvuldigheid. Een fout in de due diligence of een onvolledige overeenkomst kan later tot conflicten leiden.
Wat wordt er precies overgedragen bij een maatschapsovername?
Bij een maatschapsovername wordt niet de maatschap als geheel overgedragen, maar het aandeel van een vertrekkende maat of een pakket activa en verplichtingen. Wat er concreet wordt overgedragen, hangt af van de situatie en de afspraken die worden gemaakt.
Typische onderdelen van een overdracht bij een maatschapsovername zijn:
Het aandeel in het maatschapsvermogen, zoals inventaris, apparatuur en voorraden
Lopende contracten met klanten of leveranciers
Goodwill, zoals klantenbestand en reputatie
Intellectuele eigendomsrechten, zoals handelsnamen of software
Vergunningen, voor zover overdraagbaar
Eventuele schulden of verplichtingen die de maat is aangegaan
Omdat maten persoonlijk aansprakelijk kunnen zijn voor schulden van de maatschap, is het essentieel om goed in kaart te brengen welke verplichtingen er lopen. Een koper neemt hier immers een risico op over als dit niet goed wordt afgebakend.
Hoe wordt de waarde van een maatschap bepaald bij een overname?
De waarde van een maatschap wordt bepaald op basis van meerdere factoren, waaronder de financiële resultaten, het klantenbestand, de goodwill en de toekomstverwachtingen. Er is geen vaste methode, maar in de praktijk worden vaak combinaties van waarderingstechnieken gebruikt.
Gangbare methoden zijn de rentabiliteitswaarde (gebaseerd op toekomstige winstverwachting), de intrinsieke waarde (gebaseerd op het nettovermogen) en een goodwillberekening op basis van omzet of winst. Welke methode het meest passend is, hangt af van de sector en de aard van de maatschap.
Bij vrije beroepen speelt goodwill een grote rol, omdat de waarde sterk samenhangt met de persoonlijke relaties van de maten. Als een vertrekkende maat zijn klanten meeneemt, kan de waarde van de maatschap sterk dalen. Dit maakt een realistische en goed onderbouwde waardering van de onderneming des te belangrijker.
Welke juridische risico’s moet je kennen bij een maatschapsovername?
Een overname van een maatschap brengt specifieke juridische risico’s met zich mee die je als koper of verkoper moet kennen. Het ontbreken van rechtspersoonlijkheid en de persoonlijke aansprakelijkheid van maten maken dit een gevoelig traject.
De belangrijkste risico’s op een rij:
Persoonlijke aansprakelijkheid: Maten zijn hoofdelijk aansprakelijk voor schulden van de maatschap. Als koper neem je dit risico over als het niet goed wordt afgedicht.
Onvolledige maatschapsovereenkomst: Als de bestaande overeenkomst geen duidelijke regels bevat over toetreding of uittreding, ontstaan er snel geschillen.
Niet-overdraagbare vergunningen: Sommige vergunningen zijn persoonsgebonden en kunnen niet zomaar worden overgedragen.
Klantenbinding: In vrije beroepen zijn klanten vaak gebonden aan een specifieke persoon, niet aan de maatschap. Bij vertrek van een maat kunnen klanten meegaan.
Onbekende verplichtingen: Lopende geschillen of verborgen schulden die pas na de overname aan het licht komen.
Een grondige due diligence en een waterdichte overeenkomst zijn de beste bescherming tegen deze risico’s.
Wanneer schakel je een jurist in bij de overname van een maatschap?
Je schakelt een jurist het beste zo vroeg mogelijk in het overnameproces, bij voorkeur al bij de eerste concrete gesprekken. Een jurist helpt niet alleen bij het opstellen van contracten, maar ook bij het signaleren van risico’s die je zelf misschien over het hoofd ziet.
Juridisch advies is in elk geval noodzakelijk bij:
Het beoordelen of aanpassen van de bestaande maatschapsovereenkomst
De due diligence, om verborgen risico’s op te sporen
De onderhandelingen over prijs en voorwaarden
Het opstellen of controleren van de koopovereenkomst
De formele overdracht van activa en verplichtingen
Wacht niet tot er problemen ontstaan. Juridische begeleiding vooraf is vrijwel altijd goedkoper dan het oplossen van conflicten achteraf. Hoe eerder je een jurist betrekt, hoe beter je de overname kunt structureren en risico’s kunt beperken. Een goede samenwerkingsovereenkomst of aanpassing van de maatschapsovereenkomst kan al veel ellende voorkomen.
Hoe Wessel Juristen helpt bij de overname van een maatschap
Wessel Juristen begeleidt ondernemers bij het volledige traject van een bedrijfsovername bij een maatschap, van de eerste verkenning tot de definitieve overdracht. Het kantoor combineert juridische expertise met praktisch inzicht, zodat je niet alleen weet wat er juridisch mogelijk is, maar ook wat er zakelijk verstandig is.
Wessel Juristen helpt je concreet met:
Beoordelen en aanpassen van de bestaande maatschapsovereenkomst
Uitvoeren of begeleiden van de due diligence
Ondersteuning bij de waardering van de maatschap
Opstellen van een waterdichte koopovereenkomst
Advies over aansprakelijkheidsrisico’s en hoe je die beperkt
Begeleiding bij de formele overdracht en eventuele herstructurering
Elke nieuwe cliënt ontvangt een gratis en vrijblijvend intakegesprek, gevolgd door een heldere kostenraming. Wil je weten hoe Wessel Juristen jou kan helpen bij de overname van een maatschap? Neem vrijblijvend contact op en bespreek jouw situatie.