
Hoe werkt een bedrijfsovername als er minderjarige aandeelhouders zijn?
Bij een bedrijfsovername met minderjarige aandeelhouders gelden er extra juridische regels die het proces aanzienlijk complexer maken. Ouders of voogden treden op als wettelijk vertegenwoordiger, maar zij mogen niet zomaar namens een minderjarige beslissen over de verkoop van aandelen. In veel gevallen is machtiging van de kantonrechter vereist. De vragen hieronder geven je per stap een helder antwoord op wat je kunt verwachten.
Wie mag namens een minderjarige aandeelhouder beslissen bij een overname?
Namens een minderjarige aandeelhouder beslissen de ouders of voogd als wettelijk vertegenwoordiger. Zij oefenen het gezag uit over het vermogen van het kind en mogen in beginsel namens hem of haar handelen in juridische en financiële kwesties. Toch is hun bevoegdheid bij een bedrijfsovername niet onbeperkt.
Het Burgerlijk Wetboek bepaalt dat ouders voor bepaalde rechtshandelingen die het vermogen van een minderjarige raken, toestemming nodig hebben van de kantonrechter. Denk aan het verkopen van aandelen, het aangaan van een aandeelhoudersovereenkomst of het instemmen met een fusie of splitsing. Dit is een beschermingsregel die ervoor zorgt dat de financiële belangen van het kind niet worden geschaad door beslissingen van de ouders.
Zijn de ouders zelf ook partij bij de overname, bijvoorbeeld als medeaandeelhouder of als verkopende partij, dan kan er sprake zijn van een tegenstrijdig belang. In dat geval moet de rechter een bijzondere curator aanstellen die uitsluitend de belangen van de minderjarige behartigt.
Is er toestemming van de rechter nodig als een minderjarige aandelen verkoopt?
Ja, bij de verkoop van aandelen door een minderjarige is in de meeste gevallen machtiging van de kantonrechter vereist. Dit volgt uit artikel 1:345 van het Burgerlijk Wetboek, dat bepaalt dat ouders voor rechtshandelingen die verder gaan dan normaal vermogensbeheer, een machtiging nodig hebben. De verkoop van aandelen valt hier vrijwel altijd onder.
De kantonrechter beoordeelt of de transactie in het belang is van de minderjarige. Hij kijkt daarbij onder meer naar:
De hoogte van de verkoopprijs en of die marktconform is
De wijze waarop de opbrengst wordt beheerd of belegd
Of de minderjarige zelf (afhankelijk van leeftijd en rijpheid) inspraak heeft gehad
Of er sprake is van tegenstrijdige belangen tussen ouders en kind
Het aanvragen van een machtiging kost tijd. Reken op enkele weken tot soms maanden, afhankelijk van de complexiteit en de drukte bij de rechtbank. Het is verstandig dit vroeg in het overnameproces te regelen, zodat de bedrijfsovername geen vertraging oploopt.
Wat gebeurt er als de minderjarige aandeelhouder geen toestemming geeft?
Als de vereiste rechterlijke machtiging ontbreekt of wordt geweigerd, is de rechtshandeling vernietigbaar. Dat betekent dat de verkoop van aandelen door de minderjarige teruggedraaid kan worden, zelfs als alle andere partijen al hebben ingestemd. Dit kan de gehele overname in gevaar brengen.
Wordt een minderjarige oud genoeg om zelf te handelen, dan kan hij of zij de vernietiging alsnog inroepen. Jongeren van twaalf jaar en ouder hebben bovendien al een beperkt instemmingsrecht bij ingrijpende beslissingen over hun vermogen. Negeer je dit, dan loop je het risico dat de transactie later wordt aangevochten.
Praktisch gezien betekent dit dat je bij een aandeelhoudersovereenkomst of verkoopcontract altijd moet controleren of alle formele stappen zijn doorlopen. Een ontbrekende machtiging is geen kleine fout, maar een fundamenteel gebrek dat de rechtsgeldigheid van de hele deal raakt.
Hoe bescherm je de belangen van een minderjarige aandeelhouder contractueel?
De belangen van een minderjarige aandeelhouder bescherm je contractueel door specifieke bepalingen op te nemen in de koopovereenkomst of aandeelhoudersovereenkomst. Denk aan clausules over de besteding van de verkoopopbrengst, een bewaarplicht voor de ouders en een verantwoordingsplicht richting de kantonrechter.
Concrete contractuele beschermingsmaatregelen zijn:
Depot of bewaarrekening: de verkoopopbrengst wordt gestort op een geblokkeerde rekening totdat de minderjarige meerderjarig is.
Verantwoordingsclausule: ouders of voogd leggen periodiek verantwoording af over het beheer van het vermogen van de minderjarige.
Bijzondere curator: bij tegenstrijdig belang wordt contractueel vastgelegd dat een onafhankelijke derde de belangen van de minderjarige bewaakt.
Opschortende voorwaarde: de overdracht van aandelen is pas definitief nadat de rechterlijke machtiging is verkregen.
Inflatiecorrectie of renteafspraak: om te voorkomen dat de koopsom in waarde daalt terwijl de minderjarige wacht op uitbetaling.
Een goed opgestelde koopovereenkomst houdt rekening met al deze elementen en voorkomt discussies achteraf.
Wat zijn de fiscale gevolgen voor een minderjarige aandeelhouder bij een bedrijfsovername?
Een minderjarige aandeelhouder die aandelen verkoopt bij een bedrijfsovername kan te maken krijgen met belasting over de verkoopwinst. In Nederland valt het vermogen van minderjarige kinderen fiscaal gezien onder het vermogen van de ouders, maar bij een aanmerkelijk belang gelden specifieke regels die apart moeten worden beoordeeld.
Als de minderjarige meer dan vijf procent van de aandelen bezit, is er sprake van een aanmerkelijk belang. De winst bij verkoop wordt dan belast in box 2 van de inkomstenbelasting. Hoewel het kind zelf de aandeelhouder is, worden de inkomsten uit aanmerkelijk belang van minderjarigen toegerekend aan de ouder met het hoogste inkomen, totdat het kind meerderjarig is.
Dit kan fiscaal nadelig uitpakken als de ouder al in een hoog belastingtarief valt. Het is daarom verstandig om voorafgaand aan de overname een fiscalist te raadplegen die de gevolgen voor zowel de ouder als het kind in kaart brengt. Juridische en fiscale planning lopen hier nauw samen.
Wanneer is het verstandig om een jurist in te schakelen bij een overname met minderjarige aandeelhouders?
Het is verstandig om zo vroeg mogelijk een jurist in te schakelen, zodra duidelijk is dat een minderjarige aandeelhouder betrokken is bij de overname. Hoe eerder je de juridische vereisten in kaart brengt, hoe kleiner de kans op vertraging of juridische complicaties later in het proces.
Een jurist is in elk geval onmisbaar in de volgende situaties:
Er is sprake van een aanmerkelijk belang van de minderjarige
Er bestaat een mogelijke tegenstrijdigheid van belangen tussen ouders en kind
De kantonrechter moet worden ingeschakeld voor een machtiging
Er moeten contractuele beschermingsclausules worden opgesteld
Er zijn meerdere aandeelhouders betrokken met verschillende belangen
Een aandeelhoudersgeschil kan gemakkelijk ontstaan als de belangen van een minderjarige onvoldoende zijn geborgd. Een jurist helpt je niet alleen om de juiste procedures te volgen, maar ook om de transactie zo in te richten dat alle partijen beschermd zijn.
Hoe Wessel Juristen helpt bij een overname met minderjarige aandeelhouders
Een bedrijfsovername waarbij minderjarige aandeelhouders betrokken zijn, vraagt om een combinatie van juridische kennis, praktisch inzicht en aandacht voor alle betrokken belangen. Wessel Juristen begeleidt je van begin tot eind, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.
Beoordeling van de vertegenwoordigingsbevoegdheid van ouders of voogd en signalering van tegenstrijdige belangen
Begeleiding bij het aanvragen van rechterlijke machtiging bij de kantonrechter, inclusief het opstellen van de benodigde stukken
Opstellen van waterdichte contracten met specifieke beschermingsclausules voor de minderjarige aandeelhouder
Afstemming met fiscalisten over de box 2-gevolgen en optimale structurering van de transactie
Helder advies in begrijpelijke taal, zodat je als ondernemer altijd weet waar je aan toe bent
Wil je weten hoe Wessel Juristen jou kan helpen bij jouw specifieke situatie? Stel je vraag vrijblijvend en ontvang een gratis intakegesprek.