
Hoe werkt de overdracht van vergunningen bij een bedrijfsovername?
Bij een bedrijfsovername gaan vergunningen niet automatisch mee over op de koper. Of een vergunning overdraagbaar is, hangt af van de soort vergunning, de juridische structuur van de transactie en de voorwaarden die de vergunningverlenende instantie stelt. Sommige vergunningen zijn persoonsgebonden en vervallen bij overdracht; andere kunnen worden overgedragen of opnieuw worden aangevraagd. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de overdracht van vergunningen bij een bedrijfsovername.
Welke vergunningen gaan automatisch over bij een bedrijfsovername?
De meeste vergunningen gaan niet automatisch over bij een bedrijfsovername. Of overdracht mogelijk is, hangt af van de aard van de vergunning en de juridische structuur van de deal. Vergunningen die aan een rechtspersoon zijn verleend, kunnen bij een aandelentransactie meegaan; vergunningen die persoonsgebonden zijn, vervallen in principe bij overdracht.
Vergunningen zijn grofweg in twee categorieën te verdelen:
Zaaksgebonden vergunningen: Deze zijn gekoppeld aan een locatie of activiteit, zoals een omgevingsvergunning of een terrasvergunning. Bij een aandelentransactie blijven deze doorgaans geldig, omdat de rechtspersoon zelf niet verandert.
Persoonsgebonden vergunningen: Denk aan een Drank- en Horecavergunning of een vergunning die afhankelijk is van de persoonlijke geschiktheid van de ondernemer. Deze vervallen bij overdracht en moeten opnieuw worden aangevraagd.
Sectorspecifieke vergunningen: In sectoren als zorg, transport en financiële dienstverlening gelden eigen regels. Een WTZi-toelating in de zorg of een vergunning van de AFM is doorgaans niet overdraagbaar.
Milieuvergunningen: Deze zijn vaak gekoppeld aan een inrichting en kunnen bij een activa-transactie soms worden overgedragen, maar dit vereist altijd afstemming met het bevoegd gezag.
Het is verstandig om in de due diligence-fase van een overname een volledig overzicht te maken van alle vergunningen die het bedrijf heeft, en per vergunning te bepalen wat er bij overdracht mee gebeurt.
Wat is het verschil tussen een aandelen- en activa-transactie voor vergunningen?
Bij een aandelentransactie koop je de aandelen van een vennootschap, waardoor de rechtspersoon zelf ongewijzigd blijft. Vergunningen die aan die rechtspersoon zijn verleend, blijven in principe gewoon geldig. Bij een activa-transactie koop je de bedrijfsmiddelen, waarna de vergunningen opnieuw moeten worden aangevraagd of overgedragen.
Dit onderscheid is een van de belangrijkste redenen waarom de keuze voor een transactiestructuur zorgvuldig moet worden gemaakt. Bij een aandelentransactie neem je als koper ook de historische verplichtingen en risico’s van de vennootschap over, maar behoud je doorgaans de vergunningen. Bij een activa-transactie start je als het ware schoon, maar moet je de vergunningen zelf regelen.
Praktisch gezien betekent dit: als de te over te nemen onderneming beschikt over moeilijk verkrijgbare of tijdrovende vergunningen, kan een aandelentransactie aantrekkelijker zijn. Je kunt meer lezen over de juridische aspecten van deze keuze op de pagina over bedrijfsovername.
Hoe vraag je een vergunning opnieuw aan na een overname?
Na een activa-transactie vraag je een vergunning opnieuw aan door contact op te nemen met de bevoegde instantie, de juiste aanvraagformulieren in te dienen en te voldoen aan de geldende eisen. De doorlooptijd en vereisten verschillen sterk per type vergunning en per gemeente of toezichthouder.
Volg in grote lijnen deze stappen:
Inventariseer welke vergunningen nodig zijn. Maak een lijst van alle vergunningen die de verkoper had en bepaal welke je als koper nodig hebt om de activiteiten voort te zetten.
Bepaal wie de bevoegde instantie is. Dit kan de gemeente zijn, een ministerie, een toezichthouder zoals de AFM of ACM, of een brancheorganisatie.
Dien de aanvraag tijdig in. Sommige vergunningen hebben een doorlooptijd van weken tot maanden. Dien de aanvraag in vóór de overnamedatum, zodat je niet zonder vergunning opereert.
Zorg voor de juiste documentatie. Denk aan bedrijfsgegevens, bewijs van vakbekwaamheid, een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) of financiële gegevens.
Maak afspraken met de verkoper. Spreek af wat er gebeurt als een vergunning nog niet is verkregen op de overnamedatum. Leg dit vast in de koopovereenkomst.
Wat zijn de risico’s als vergunningen niet goed worden overgedragen?
Als vergunningen niet correct worden overgedragen of tijdig opnieuw worden aangevraagd, loop je als koper het risico dat je de bedrijfsactiviteiten niet legaal kunt voortzetten. Dit kan leiden tot boetes, stillegging van de bedrijfsvoering of aansprakelijkheid richting klanten en leveranciers.
De gevolgen kunnen ingrijpend zijn. Denk aan een horecaondernemer die zonder geldige Drank- en Horecavergunning opent, of een transportbedrijf dat zonder de juiste vergunningen rijdt. In beide gevallen kan de overheid handhavend optreden. Maar ook contractuele risico’s spelen een rol: als jij als koper hebt beloofd dat de bedrijfsvoering ononderbroken doorgaat, maar dat lukt niet door een ontbrekende vergunning, dan kun je aansprakelijk worden gesteld door je afnemers.
Daarnaast kan een ontbrekende vergunning de waarde van de overname beïnvloeden. Als achteraf blijkt dat een essentiële vergunning niet overdraagbaar was en de verkoper dit niet heeft gemeld, kan dit een grond zijn voor prijsvermindering of ontbinding van de overeenkomst. Een goede due diligence en duidelijke garantiebepalingen in de koopovereenkomst zijn daarom onmisbaar.
Wanneer moet je de gemeente of overheid informeren bij een overname?
Je moet de gemeente of relevante overheidsinstantie informeren zodra de eigenaar of exploitant van een vergunde activiteit wijzigt. Bij een activa-transactie is dat altijd verplicht; bij een aandelentransactie hangt het af van de voorwaarden die aan de vergunning zijn verbonden.
Veel vergunningen bevatten een meldingsplicht of een verplichting tot voorafgaande goedkeuring bij een wijziging van zeggenschap of eigendom. Dit geldt zeker voor vergunningen in gereguleerde sectoren zoals zorg, financiën en energie. Maar ook bij een gewone gemeentelijke exploitatievergunning kan een meldingsplicht gelden.
Informeer de bevoegde instantie altijd proactief, ook als je twijfelt of het verplicht is. Stilzwijgen kan later worden uitgelegd als het bewust omzeilen van een meldingsplicht, wat de relatie met de toezichthouder schaadt en handhaving kan uitlokken. Leg in de onderhandelingen vast wie verantwoordelijk is voor de meldingen: de koper, de verkoper of beiden gezamenlijk.
Hoe Wessel Juristen helpt bij de overdracht van vergunningen
De overdracht van vergunningen bij een bedrijfsovername is een onderdeel dat in de praktijk vaak onderbelicht blijft, totdat het misgaat. Wessel Juristen helpt ondernemers om dit goed te regelen, van de eerste inventarisatie tot de definitieve overdracht.
Concreet biedt Wessel Juristen ondersteuning bij:
Het in kaart brengen van alle vergunningen tijdens de due diligence
Advies over de keuze tussen een aandelen- of activa-transactie, mede op basis van de vergunningstatus
Het opstellen van garantie- en vrijwaringsbepalingen rondom vergunningen in de koopovereenkomst
Begeleiding bij het tijdig aanvragen of overdragen van vergunningen
Contact en afstemming met gemeenten, toezichthouders en andere bevoegde instanties
Wessel Juristen werkt vanuit een praktische insteek: niet alleen juridisch correct, maar ook werkbaar voor jouw bedrijf. Iedere nieuwe cliënt ontvangt een gratis en vrijblijvend intakegesprek. Heb je vragen over de juridische aspecten van het ondernemingsrecht of wil je weten hoe jouw specifieke situatie eruitziet? Stel je vraag en we denken graag met je mee.