
Hoe werkt de overdracht van intellectueel eigendom bij een overname?
Bij een bedrijfsovername worden intellectuele eigendomsrechten overgedragen door ze expliciet op te nemen in het overnamecontract en, voor geregistreerde rechten zoals merken en octrooien, de overdracht ook formeel in te schrijven bij de relevante registers. Hoe dat precies werkt, hangt af van de structuur van de overname: bij een aandelentransactie blijven IE-rechten automatisch in de vennootschap, terwijl bij een activatransactie elk recht afzonderlijk moet worden overgedragen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de overdracht van intellectueel eigendom bij een overname.
Welke soorten intellectueel eigendom komen voor bij een overname?
Bij een bedrijfsovername kunnen diverse soorten intellectueel eigendom een rol spelen. De meest voorkomende zijn merkenrechten, octrooien, auteursrechten, handelsnamen, domeinnamen, softwarelicenties en knowhow. Elk type kent eigen spelregels voor overdracht, wat de IE-due diligence tot een essentieel onderdeel van het overnameproces maakt.
Een overzicht van de meest voorkomende IE-rechten bij een overname:
Merkenrechten: geregistreerde handelsmerken, logo’s en productnamen die beschermd zijn via het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BOIP) of het Europees merkenbureau (EUIPO).
Octrooien: exclusieve rechten op uitvindingen, geregistreerd bij het Octrooicentrum Nederland of het Europees Octrooibureau.
Auteursrechten: rechten op originele werken zoals software, teksten, ontwerpen en marketingmateriaal. Auteursrecht ontstaat automatisch en hoeft niet geregistreerd te worden.
Handelsnamen en domeinnamen: de naam waaronder een bedrijf opereert, inclusief bijbehorende webdomeinen.
Knowhow en bedrijfsgeheimen: niet-geregistreerde maar commercieel waardevolle kennis, werkwijzen en processen.
Softwarelicenties: rechten om specifieke software te gebruiken, die soms niet overdraagbaar zijn zonder toestemming van de licentiegever.
Het is belangrijk om vooraf een volledig beeld te hebben van welke IE-rechten in het bedrijf aanwezig zijn. Sommige rechten staan op naam van de onderneming, andere op naam van een aandeelhouder of oprichter, en dat maakt een groot verschil bij de overdracht.
Hoe wordt intellectueel eigendom overgedragen bij een aandelenovername versus een activatransactie?
Bij een bedrijfsovername via een aandelentransactie gaan alle IE-rechten die op naam van de vennootschap staan automatisch mee over, omdat je de aandelen in de rechtspersoon koopt en niet de afzonderlijke activa. Bij een activatransactie moet elk IE-recht expliciet en afzonderlijk worden overgedragen, wat meer administratieve handelingen vereist.
Aandelenovername: IE-rechten blijven in de vennootschap
Wanneer je aandelen in een BV koopt, koop je in feite de hele rechtspersoon inclusief alles wat daarin zit. Merken, octrooien en auteursrechten die op naam van de BV staan, blijven dus gewoon in die vennootschap. Er is geen afzonderlijke overdrachtshandeling nodig voor de IE-rechten zelf. Wel is het cruciaal om tijdens de due diligence te controleren of alle waardevolle IE-rechten daadwerkelijk op naam van de vennootschap staan en niet op naam van een aandeelhouder of bestuurder.
Activatransactie: elk recht moet apart worden overgedragen
Bij een activatransactie koop je specifieke bezittingen van een bedrijf, niet de aandelen. Dit betekent dat ieder IE-recht afzonderlijk moet worden overgedragen via een cessieakte of een specifieke overdrachtsovereenkomst. Voor geregistreerde rechten zoals merken en octrooien moet de overdracht bovendien worden ingeschreven in het desbetreffende register om ook werking te hebben tegenover derden.
Welke formaliteiten gelden voor de overdracht van geregistreerde IE-rechten?
Voor de overdracht van geregistrede IE-rechten zoals merken en octrooien geldt dat de overdracht schriftelijk moet worden vastgelegd en ingeschreven in het relevante register. Zonder inschrijving is de overdracht weliswaar geldig tussen partijen, maar heeft ze geen werking tegenover derden, waaronder andere kopers of schuldeisers.
De formaliteiten per type recht:
Merkenrechten: de overdracht moet worden aangemeld bij het BOIP (voor Benelux-merken) of het EUIPO (voor Europese merken). Dit vereist een schriftelijke overdrachtsakte en betaling van inschrijvingskosten.
Octrooien: de overdracht moet worden ingeschreven bij het Octrooicentrum Nederland of het Europees Octrooibureau. Zonder inschrijving loopt de nieuwe eigenaar het risico dat een derde te goeder trouw het octrooi kan verkrijgen.
Auteursrechten: auteursrecht is niet geregistreerd, maar overdracht vereist wel een schriftelijke akte. Persoonlijkheidsrechten (zoals het recht op naamsvermelding) zijn niet overdraagbaar.
Domeinnamen: overdracht vindt plaats via de registrar of SIDN, afhankelijk van de extensie. Dit is een technisch-administratief proces.
Softwarelicenties: controleer of de licentieovereenkomst overdracht toestaat. Veel licenties zijn persoonsgebonden of vereisen toestemming van de licentiegever.
Wat zijn de risico’s als intellectueel eigendom niet goed is overgedragen?
Als intellectueel eigendom niet correct is overgedragen bij een overname, kan de koper geconfronteerd worden met het gebruik van IE-rechten waarop hij juridisch geen aanspraak kan maken, claims van derden, of een verkoper die achteraf aanspraak maakt op rechten die hij nooit formeel heeft overgedragen. Dit kan leiden tot kostbare juridische procedures en zelfs het verlies van kernactiva.
Concreet kunnen de volgende risico’s optreden:
De verkoper of een derde blijkt rechthebbende op een merk of octrooi dat de koper dacht te hebben verworven.
Licenties die niet overdraagbaar zijn, vervallen bij de overdracht, waardoor de koper geen recht meer heeft om bepaalde software of technologie te gebruiken.
IE-rechten die op naam staan van een medewerker of oprichter, en niet van de vennootschap, zijn niet automatisch onderdeel van de overname.
Concurrenten kunnen aanspraak maken op niet-ingeschreven overdrachten omdat de inschrijving in het register ontbreekt.
Garantieclaims richting de verkoper als na de overname blijkt dat bepaalde IE-rechten niet geldig waren of al aan een derde waren overgedragen.
Hoe controleer je intellectueel eigendom tijdens due diligence?
Tijdens de due diligence bij een overname controleer je intellectueel eigendom door een volledig overzicht op te stellen van alle IE-rechten, te verifiëren wie de rechthebbende is, de geldigheid en looptijd te controleren en na te gaan of er licenties, geschillen of beperkingen op rusten. Dit is een van de meest kritische onderdelen van het due diligence-onderzoek.
Een grondige IE-due diligence omvat in ieder geval de volgende stappen:
Inventarisatie: stel een volledig overzicht op van alle IE-rechten die de onderneming bezit of gebruikt, inclusief geregistreerde en niet-geregistreerde rechten.
Eigendomscheck: controleer via openbare registers (BOIP, EUIPO, Octrooicentrum) of de rechten daadwerkelijk op naam van de te verkopen entiteit staan.
Geldigheid en looptijd: ga na of registraties up-to-date zijn en of er verlengingen nodig zijn.
Licenties en beperkingen: analyseer alle licentieovereenkomsten en beperkingen op het gebruik of de overdracht van IE-rechten.
Geschillen en claims: onderzoek of er lopende of dreigende inbreukprocedures zijn rondom de IE-rechten.
Wanneer waardevolle IE-rechten op naam staan van een oprichter of bestuurder in plaats van de vennootschap, moet dit vóór de overname worden rechtgezet via een interne overdracht. Dit is een veelvoorkomende valkuil die tijdig gesignaleerd moet worden.
Wat moet er in het overnamecontract staan over intellectueel eigendom?
In het overnamecontract moet intellectueel eigendom expliciet worden benoemd, met een duidelijke omschrijving van welke rechten worden overgedragen, garanties van de verkoper over eigendom en geldigheid, en bepalingen over wat er gebeurt als IE-rechten na de overdracht betwist worden. Een goed overnamecontract laat hier geen ruimte voor onduidelijkheid.
De volgende elementen horen thuis in het contractgedeelte over intellectueel eigendom:
Definitie en opsomming: een gedetailleerde lijst van alle over te dragen IE-rechten als bijlage bij het contract.
Garanties van de verkoper: de verkoper garandeert dat hij rechthebbende is, dat de rechten geldig zijn en dat er geen inbreuken of claims op rusten.
Vrijwaringsclausule: de verkoper vrijwaart de koper voor claims van derden die voortvloeien uit de periode vóór de overdracht.
Medewerking aan inschrijving: de verkoper verplicht zich mee te werken aan de formele inschrijving van de overdracht in relevante registers.
Behandeling van lopende licenties: duidelijke afspraken over licenties die de onderneming heeft verleend aan of ontvangen van derden.
Geheimhoudingsverplichtingen: bescherming van knowhow en bedrijfsgeheimen die onderdeel zijn van de overdracht.
Naast het overnamecontract zelf kan het verstandig zijn om een separate cessieakte op te stellen voor de overdracht van specifieke IE-rechten, zodat je bij de inschrijving in registers een helder document hebt dat uitsluitend over de betreffende overdracht gaat. Meer algemene contractuele bescherming rondom je onderneming lees je op de pagina over contracten opstellen.
Hoe Wessel Juristen helpt bij de overdracht van intellectueel eigendom bij een overname
De overdracht van intellectueel eigendom is een van de meest technische en risicovolle onderdelen van een bedrijfsovername. Een gemiste licentie, een recht dat op de verkeerde naam staat of een ontbrekende registerinschrijving kan na de overdracht tot grote problemen leiden. Wessel Juristen begeleidt ondernemers bij dit hele traject, van due diligence tot en met het ondertekenen van de akte.
Concreet helpt Wessel Juristen met:
Het uitvoeren van een grondige IE-due diligence, waarbij alle rechten worden geïnventariseerd en beoordeeld op eigendom, geldigheid en risico’s.
Het opstellen of beoordelen van het overnamecontract, inclusief de juiste garanties, vrijwaringen en IE-bepalingen.
Het begeleiden van de formele overdracht van geregistreerde rechten zoals merken en octrooien, inclusief inschrijving bij de relevante registers.
Het signaleren van valkuilen zoals IE-rechten op naam van oprichters of niet-overdraagbare licenties, en het regelen van de benodigde correcties vóór de overdracht.
Praktisch en helder advies dat niet alleen juridisch klopt, maar ook aansluit bij jouw zakelijke belangen als ondernemer.
Wil je weten hoe jouw overname er juridisch voor staat op het gebied van intellectueel eigendom? Stel je vraag aan Wessel Juristen en ontvang een vrijblijvend antwoord van een gespecialiseerde jurist.