
Hoe werkt de overdracht van een franchise bij een bedrijfsovername?
Bij een franchiseovername draag je niet zomaar een bedrijf over: je draagt ook een franchiseovereenkomst over, en dat maakt het juridisch een stuk complexer dan een gewone bedrijfsovername. De franchisegever speelt vrijwel altijd een centrale rol, en zonder diens medewerking kan de overdracht simpelweg niet plaatsvinden. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de overdracht van een franchise bij een bedrijfsovername, van rechten en plichten tot de concrete stappen en risico’s.
Wat zijn de rechten en plichten van een franchisenemer bij een overname?
Bij een franchiseovername heeft de zittende franchisenemer de plicht om de franchisegever tijdig te informeren en in de meeste gevallen diens toestemming te vragen voordat de overdracht plaatsvindt. Tegelijkertijd heeft de franchisenemer het recht om een geschikte koper te zoeken en de waarde van zijn onderneming te verzilveren, mits hij zich houdt aan de voorwaarden in de franchiseovereenkomst.
De rechten en plichten vloeien rechtstreeks voort uit de franchiseovereenkomst zelf. Daarin staat doorgaans omschreven onder welke voorwaarden overdracht is toegestaan, of er een voorkeursrecht geldt voor de franchisegever en welke financiële vergoedingen van toepassing zijn bij een overdracht. Lees de overeenkomst dus grondig door voordat je stappen onderneemt.
Wat veel ondernemers niet weten: de franchisenemer blijft soms ook na de overdracht (deels) aansprakelijk als de koper de verplichtingen uit de franchiseovereenkomst niet nakomt. Dit hangt af van hoe de overdracht juridisch is vormgegeven en of de franchisegever de overnemende partij volledig heeft vrijgesteld.
Moet de franchisegever toestemming geven bij een overdracht?
Ja, in vrijwel alle gevallen is toestemming van de franchisegever vereist bij de overdracht van een franchiseovereenkomst. Dit is een van de meest fundamentele kenmerken van franchise: de franchisegever heeft een gerechtvaardigd belang bij wie zijn formule exploiteert, en dat recht is doorgaans contractueel vastgelegd.
De franchisegever mag zijn toestemming echter niet zonder goede reden weigeren. Als de kandidaat-koper voldoet aan de objectieve eisen die de franchisegever stelt, bijvoorbeeld op het gebied van financiële draagkracht, ervaring of opleiding, dan is weigering juridisch kwetsbaar. Sinds de invoering van de Wet franchise in 2021 gelden er bovendien wettelijke regels die de positie van franchisenemers versterken en willekeurige weigeringen moeilijker maken.
Praktisch gezien betekent dit dat je als verkopende franchisenemer al vroeg in het proces contact moet opnemen met de franchisegever. Hoe eerder je hem betrekt, hoe soepeler de overdracht verloopt.
Hoe verloopt de overdracht van een franchiseovereenkomst stap voor stap?
De overdracht van een franchiseovereenkomst verloopt doorgaans in een aantal vaste stappen, waarbij zowel de verkopende als de kopende partij afhankelijk zijn van de medewerking van de franchisegever. Een goede voorbereiding en heldere communicatie zijn daarbij onmisbaar.
Voorbereiding en waardebepaling: Bepaal de waarde van de franchisevestiging, rekening houdend met goodwill, inventaris, lopende contracten en de resterende looptijd van de franchiseovereenkomst. Een waardebepaling van de onderneming is hierbij een logische eerste stap.
Kennisgeving aan de franchisegever: Informeer de franchisegever schriftelijk over je voornemen om de franchise over te dragen. Controleer of er een voorkeursrecht geldt.
Goedkeuring van de koper: De kandidaat-koper doorloopt een selectieprocedure bij de franchisegever. Pas als de franchisegever akkoord gaat, kan de overdracht verder worden uitgewerkt.
Due diligence: De koper onderzoekt de financiële en juridische staat van de onderneming, inclusief de inhoud van de franchiseovereenkomst en eventuele bijlagen.
Opstellen van de overdrachtsovereenkomst: Er wordt een koopovereenkomst opgesteld die de overdracht van activa, contracten en eventueel personeel regelt.
Akkoord franchisegever en ondertekening: De franchisegever verleent formeel toestemming, waarna alle partijen tekenen en de overdracht juridisch effectief wordt.
Inschrijving en afronding: Wijzigingen worden doorgevoerd in het handelsregister en andere relevante registers.
Wat is het verschil tussen een activa-passiva-transactie en een aandelenovername bij franchise?
Bij een franchise kopen via een overname zijn er twee hoofdvormen: de activa-passiva-transactie en de aandelenovername. Het belangrijkste verschil is dat bij een aandelenovername de koper de juridische entiteit overneemt, inclusief alle verplichtingen, terwijl bij een activa-passiva-transactie alleen specifieke bezittingen en schulden worden overgedragen.
Activa-passiva-transactie
De koper neemt de gewenste activa over, zoals inventaris, handelsnaam, klantenbestand en goodwill, en selecteert welke passiva hij overneemt. De franchiseovereenkomst moet in dit geval expliciet worden overgedragen of opnieuw worden gesloten met de franchisegever. Dit biedt meer controle over wat je overneemt, maar vereist ook meer afstemming met de franchisegever.
Aandelenovername
Bij een aandelenovername neemt de koper de aandelen in de vennootschap over die de franchise exploiteert. De franchiseovereenkomst blijft in principe ongewijzigd van kracht, maar de franchisegever heeft vaak contractueel bedongen dat ook een aandelenovername zijn goedkeuring vereist. Raadpleeg voor dit soort trajecten altijd een specialist in bedrijfsovernames.
Welke risico’s moet je kennen vóór je een franchise overneemt?
Wie een franchise overneemt, neemt niet alleen een lopende onderneming over, maar ook een relatie met de franchisegever en alle verplichtingen die daarbij horen. Er zijn een aantal risico’s die kopers regelmatig onderschatten.
Resterende looptijd van de franchiseovereenkomst: Als de overeenkomst bijna afloopt, is het onzeker of je als nieuwe franchisenemer een nieuwe overeenkomst krijgt aangeboden.
Verborgen verplichtingen: Denk aan openstaande schulden aan de franchisegever, achterstallige royaltybetalingen of lopende geschillen.
Concurrentiebedingen: De franchiseovereenkomst kan beperkingen bevatten voor wat je na afloop van de samenwerking mag doen.
Wijzigingen in de formule: De franchisegever kan de formule aanpassen na de overname, wat gevolgen heeft voor jouw exploitatie en investering.
Aansprakelijkheid van de verkoper: Als de overdracht niet goed juridisch is afgedicht, kan de verkoper nog aangesproken worden voor verplichtingen die na de overdracht ontstaan.
Een gedegen due diligence is daarom geen luxe maar een noodzaak. Laat de franchiseovereenkomst en alle bijbehorende documenten beoordelen door een jurist voordat je tekent.
Wanneer is het verstandig een jurist in te schakelen bij een franchise-overname?
Het is verstandig om een jurist in te schakelen zodra je serieus overweegt een franchise te kopen of te verkopen, en in ieder geval voordat je enige overeenkomst ondertekent. De complexiteit van een bedrijfsovername franchise ligt niet alleen in de prijs, maar ook in de juridische verhoudingen tussen koper, verkoper en franchisegever.
Een jurist helpt je om de franchiseovereenkomst te begrijpen, risico’s te identificeren en te onderhandelen over de overdrachtsvoorwaarden. Bovendien kan een jurist de overdrachtsovereenkomst zo opstellen dat jouw belangen goed zijn beschermd, ook als de franchisegever later bezwaren heeft of de situatie verandert.
Zeker als er sprake is van een aandelenovername, een langlopende overeenkomst of een conflict met de franchisegever, is juridische begeleiding geen overbodige luxe. Hoe eerder je een jurist betrekt, hoe groter de kans op een soepele en succesvolle overdracht.
Hoe Wessel Juristen helpt bij de overdracht van een franchise
Een franchiseovername is een veelzijdig juridisch traject waarbij ondernemingsrechtelijke kennis het verschil maakt tussen een vlotte overdracht en een langdurig conflict. Wessel Juristen begeleidt zowel kopers als verkopers bij alle stappen van dit proces, met een praktische en toegankelijke aanpak.
Wat Wessel Juristen voor je doet:
Beoordeling van de franchiseovereenkomst en signalering van risico’s en valkuilen
Begeleiding bij de toestemmingsprocedure met de franchisegever
Adviseren over de keuze tussen een activa-passiva-transactie of aandelenovername
Opstellen en controleren van de overdrachtsovereenkomst en aanvullende contracten
Juridische ondersteuning bij onderhandelingen met de franchisegever of de wederpartij
Wessel Juristen werkt vanuit ondernemingsrechtelijke expertise en denkt altijd mee vanuit jouw zakelijke belangen, niet alleen vanuit de juridische regels. Elke nieuwe cliënt ontvangt een gratis en vrijblijvend intakegesprek, gevolgd door een heldere kostenraming. Wil je weten hoe je jouw franchiseovername juridisch goed aanpakt? Neem contact op en bespreek je situatie met een van onze juristen.