Bij een bedrijfsovername gaan contracten niet automatisch over op de koper. Voor een geldige contractsoverdracht is in principe de medewerking van de wederpartij vereist, tenzij de overname via een aandelentransactie verloopt. De manier waarop contracten worden overgedragen hangt sterk af van de gekozen overnamevorm en de inhoud van de contracten zelf. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de overdracht van contracten bij een overname.
Welke toestemming is nodig om een contract over te dragen?
Om een contract rechtsgeldig over te dragen, is toestemming van de wederpartij verplicht. Dit volgt uit artikel 6:159 van het Burgerlijk Wetboek. Contractsoverdracht is een driehoeksverhouding: de overdragende partij, de overnemende partij en de wederpartij moeten allemaal instemmen. Zonder die instemming is de overdracht juridisch niet geldig.
In de praktijk betekent dit dat je voor elk relevant contract afzonderlijk na moet gaan of de wederpartij bereid is mee te werken. Sommige wederpartijen stemmen zonder meer in, anderen stellen voorwaarden of weigeren. Dit is een van de redenen waarom de voorbereiding van een bedrijfsovername zorgvuldig moet verlopen: je wilt niet voor verrassingen staan op het moment dat de deal al bijna rond is.
De toestemming kan op verschillende manieren worden gegeven: schriftelijk via een akte van contractsoverdracht, of via een zogenaamde driepartijenovereenkomst waarbij alle betrokkenen tegelijk tekenen. Mondeling instemmen is juridisch gezien riskant en moeilijk te bewijzen.
Wat is het verschil tussen contractsoverdracht en schuldoverneming?
Contractsoverdracht en schuldoverneming zijn twee verschillende juridische instrumenten. Bij contractsoverdracht gaan zowel de rechten als de verplichtingen uit een contract in één keer over op de nieuwe partij. Bij schuldoverneming neemt een nieuwe partij alleen de schulden of verplichtingen over, terwijl de rechten apart worden overgedragen via cessie.
Het onderscheid is praktisch relevant bij een overname. Contractsoverdracht is de meest complete vorm: de overnemer stapt volledig in de schoenen van de verkoper voor dat contract. Schuldoverneming is beperkter en wordt minder vaak gebruikt bij overnames, maar kan nuttig zijn als slechts een deel van de contractuele positie wordt overgenomen.
Voor beide vormen geldt dat de wederpartij moet instemmen. Bij schuldoverneming is die instemming eveneens wettelijk vereist, want een schuldeiser hoeft zijn debiteur niet te laten vervangen zonder dat hij daarmee akkoord gaat.
Hoe verloopt contractsoverdracht bij een activa-passiva transactie versus een aandelentransactie?
De overnamevorm bepaalt in grote mate hoe contracten worden overgedragen. Bij een activa-passiva transactie koopt de koper specifieke bezittingen en verplichtingen van de onderneming. Contracten gaan hierbij niet automatisch mee: voor elk contract is afzonderlijke overdracht met toestemming van de wederpartij nodig. Bij een aandelentransactie koopt de koper de aandelen van de vennootschap, waardoor de rechtspersoon zelf ongewijzigd blijft en contracten in principe van kracht blijven.
Activa-passiva transactie
Bij deze overnamevorm is de contractsoverdracht arbeidsintensief. Je moet per contract beoordelen of overdracht mogelijk is, of de wederpartij meewerkt en of er speciale bepalingen gelden. Dit kost tijd en kan de onderhandelingen vertragen. Toch wordt voor deze structuur gekozen als de koper alleen bepaalde onderdelen van een bedrijf wil overnemen.
Aandelentransactie
Omdat de vennootschap bij een aandelentransactie dezelfde juridische entiteit blijft, verandert er voor wederpartijen formeel niets. De contracten blijven bestaan. Maar let op: veel contracten bevatten zogeheten change-of-control clausules die alsnog actie vereisen bij een aandelenwijziging. Meer hierover in de volgende sectie.
Wat zijn change-of-control clausules en wat betekenen ze bij een overname?
Een change-of-control clausule is een contractuele bepaling die de wederpartij het recht geeft om een contract te beëindigen of aan te passen als er een wijziging plaatsvindt in de zeggenschap over een partij. Dit is met name relevant bij aandelentransacties, waarbij de contracten formeel blijven bestaan maar de eigenaar van de vennootschap verandert.
Dergelijke clausules komen veel voor in huurovereenkomsten, licentiecontracten, samenwerkingsovereenkomsten en financieringsafspraken. De wederpartij wil kunnen beoordelen of ze nog steeds zaken wil doen met de nieuwe eigenaar. Dat is begrijpelijk, maar voor de koper kan het een risico vormen als belangrijke contracten bij een overname plotseling opzegbaar blijken.
Tijdens het due diligence onderzoek is het essentieel om alle contracten te screenen op change-of-control bepalingen. Worden ze over het hoofd gezien, dan kan de koper na de overname voor onaangename verrassingen komen te staan. Een goede koopovereenkomst bevat garanties en vrijwaringen die de verkoper aansprakelijk stellen als dergelijke clausules niet tijdig zijn gemeld.
Welke contracten zijn het moeilijkst over te dragen bij een overname?
Niet alle contracten zijn even eenvoudig over te dragen. Sommige zijn aan een specifieke persoon of relatie gebonden, andere bevatten strikte beperkingen. De moeilijkst overdraagbare contracten bij een overname van contracten zijn doorgaans de volgende:
- Overheidscontracten en aanbestedingen: deze zijn vaak persoonsgebonden of vereisen een hernieuwd goedkeuringsproces.
- Licentieovereenkomsten: intellectuele eigendomsrechten worden zelden zonder extra onderhandeling overgedragen.
- Financieringsovereenkomsten: banken en financiers willen bij een eigendomswijziging opnieuw beoordelen met wie ze zaken doen.
- Huurcontracten: verhuurders hebben vaak contractueel het recht om toestemming te weigeren bij overdracht.
- Klantcontracten met vertrouwelijkheidsbepalingen: sommige klanten willen niet dat hun contractuele relatie zonder hun instemming aan een derde wordt overgedragen.
Het is verstandig om vroeg in het overnameproces een inventarisatie te maken van alle lopende contracten en hun overdraagbaarheid te beoordelen. Zo voorkom je dat de waarde van de overname achteraf tegenvalt doordat cruciale contracten niet mee kunnen.
Wanneer schakel je een jurist in bij de overdracht van contracten?
Een jurist schakel je het beste zo vroeg mogelijk in het overnameproces in, bij voorkeur al in de fase van due diligence. Op dat moment kunnen contracten worden gescreend op overdraagbaarheid, change-of-control clausules en andere risico’s. Wacht je te lang, dan loop je het risico dat je pas na de deal ontdekt dat belangrijke contracten niet overdraagbaar zijn.
Concreet zijn er vier momenten waarop juridische begeleiding onmisbaar is:
- Due diligence: inventariseer welke contracten bestaan, wat de overdraagbaarheidsbepalingen zijn en welke risico’s er kleven aan change-of-control clausules.
- Onderhandeling: beslis samen met de verkoper welke contracten worden overgedragen en wie verantwoordelijk is voor het verkrijgen van toestemming van wederpartijen.
- Documentatie: stel de benodigde akten van contractsoverdracht of driepartijenovereenkomsten op en zorg dat deze juridisch waterdicht zijn.
- Afronding: controleer of alle toestemmingen daadwerkelijk zijn verkregen voordat de overname formeel wordt gesloten.
Een jurist met ervaring in ondernemingsrecht helpt je niet alleen met de juridische techniek, maar denkt ook mee over de commerciële gevolgen van elke keuze. Dat is precies de combinatie die je nodig hebt bij een overname.
Hoe Wessel Juristen helpt bij de overdracht van contracten bij een overname
De overdracht van contracten bij een bedrijfsovername is een juridisch complex onderdeel dat veel aandacht verdient. Wessel Juristen begeleidt ondernemers, aandeelhouders en directieleden bij elke stap van dit proces, van de eerste inventarisatie tot de definitieve overdracht. Geen ingewikkeld juridisch jargon, maar heldere uitleg en praktisch advies dat aansluit bij jouw zakelijke situatie.
Wat Wessel Juristen voor jou doet bij de overdracht van contracten:
- Screenen van alle lopende contracten op overdraagbaarheid en change-of-control bepalingen tijdens due diligence
- Adviseren over de meest geschikte overnamevorm in relatie tot de contractenpositie
- Opstellen van akten van contractsoverdracht en driepartijenovereenkomsten
- Begeleiden van de communicatie met wederpartijen om toestemming te verkrijgen
- Zorgen voor garanties en vrijwaringen in de koopovereenkomst rondom contractrisico’s
Elke nieuwe cliënt ontvangt een gratis en vrijblijvend intakegesprek, gevolgd door een heldere kostenraming. Wil je weten hoe Wessel Juristen jou kan helpen bij jouw overname? Stel je vraag en we nemen snel contact met je op.
