
Hoe ga je als koper om met onzekere toekomstige verplichtingen na overname?
Als koper bij een bedrijfsovername doe je er verstandig aan rekening te houden met verplichtingen die op het moment van overdracht nog niet vaststaan. De beste aanpak is een combinatie van grondig due diligence-onderzoek, stevige contractuele bescherming en, afhankelijk van de situatie, financiële instrumenten zoals een earn-out of garantieverzekering. Dit artikel behandelt de meest voorkomende vragen die kopers hebben over onzekere verplichtingen na een overname.
Welke onzekere verplichtingen komen het vaakst voor na een overname?
De meest voorkomende onzekere verplichtingen na een overname zijn belastingclaims over eerdere boekjaren, lopende of dreigende rechtszaken, garantieverplichtingen aan klanten, milieuschade en pensioenverplichtingen. Deze verplichtingen bestonden al vóór de overdracht, maar werden pas zichtbaar of afdwingbaar nadat de koop was gesloten.
Veel van deze risico’s zijn niet direct zichtbaar in de jaarrekening. Denk aan de Belastingdienst die jaren later een correctie doorvoert op een aangifte van de vorige eigenaar, of een klant die een garantieclaim indient voor een product dat al voor de overname werd geleverd. Ook arbeidsrechtelijke claims van oud-medewerkers kunnen na de overdracht opduiken.
Andere veelvoorkomende categorieën zijn:
Openstaande claims van leveranciers of afnemers over contractuele tekortkomingen
Niet-gemelde leningen of borgstellingen
Boetes of sancties van toezichthouders die nog niet zijn opgelegd
Verborgen gebreken in onroerend goed dat bij de onderneming hoort
Niet-geactiveerde pensioentekorten bij bedrijfstakpensioenfondsen
Als koper is het belangrijk te weten dat je bij een bedrijfsovername in principe de juridische entiteit overneemt met alle bijbehorende verplichtingen, tenzij je contractueel iets anders overeenkomt.
Wat is een earn-out en wanneer is het een oplossing?
Een earn-out is een betalingsstructuur waarbij een deel van de koopprijs afhankelijk wordt gesteld van de toekomstige prestaties van de overgenomen onderneming. Het is een oplossing wanneer koper en verkoper van mening verschillen over de waarde van het bedrijf, of wanneer er onzekerheid bestaat over toekomstige verplichtingen of resultaten.
Stel dat een verkoper verwacht dat een lopend contract binnenkort verlengd wordt en de onderneming daardoor meer waard is dan de koper bereid is te betalen. Met een earn-out betaal je als koper een basisbedrag en een aanvullende vergoeding als de verwachte resultaten daadwerkelijk worden behaald. Zo verleg je een deel van het risico naar de toekomst.
Een earn-out is vooral zinvol in de volgende situaties:
Er is een aanzienlijk verschil in verwachtingen over de toekomstige winstgevendheid
De waarde van de onderneming hangt sterk af van de betrokkenheid van de huidige eigenaar
Er lopen onderhandelingen of contracten waarvan de uitkomst onzeker is
De koper wil zekerheid dat de verkoper de onderneming eerlijk heeft voorgesteld
Let wel: een earn-out brengt ook complexiteit met zich mee. Denk aan discussies over hoe de prestaties worden gemeten, wie welke beslissingen mag nemen in de overgangsperiode en hoe wordt omgegaan met kosten die de earn-out beïnvloeden. Leg dit allemaal nauwkeurig vast in de koopovereenkomst.
Hoe bescherm je jezelf contractueel als koper?
Als koper bescherm je jezelf contractueel door in de koopovereenkomst uitgebreide garanties en vrijwaringen op te nemen. Garanties zijn verklaringen van de verkoper over de toestand van de onderneming. Vrijwaringen gaan verder: daarmee verplicht de verkoper zich om de koper schadeloos te stellen als een specifiek risico zich na de overdracht toch materialiseert.
Standaard contractuele beschermingsmechanismen zijn onder meer:
Garanties: De verkoper verklaart dat er geen onbekende schulden, claims of verplichtingen zijn
Vrijwaringen: De verkoper neemt aansprakelijkheid over voor specifiek benoemde risico’s, zoals een lopende belastingprocedure
Opschortende voorwaarden: De koop gaat pas definitief door als aan bepaalde voorwaarden is voldaan
Escrow-regeling: Een deel van de koopprijs wordt tijdelijk bij een derde gestald als zekerheid voor de koper
Aansprakelijkheidsplafond en drempelwaarden: Afspraken over de maximale aansprakelijkheid van de verkoper en het minimumbedrag waarvoor een claim kan worden ingediend
Hoe specifieker de garanties en vrijwaringen zijn geformuleerd, hoe sterker je positie als koper. Vage formuleringen leiden tot discussie achteraf. Zorg er ook voor dat er een duidelijke termijn wordt afgesproken waarbinnen claims ingediend kunnen worden.
Wat dekt due diligence wel en niet bij onzekere verplichtingen?
Due diligence bij een overname brengt bekende en kenbare risico’s in kaart, maar biedt geen volledige zekerheid over onzekere toekomstige verplichtingen. Het onderzoek richt zich op wat beschikbaar en controleerbaar is op het moment van overname, niet op wat pas later zichtbaar wordt.
Een gedegen due diligence-onderzoek dekt doorgaans:
Financiële verplichtingen die blijken uit de administratie en jaarrekeningen
Lopende rechtszaken en juridische procedures die al bekend zijn
Contractuele verplichtingen jegens klanten, leveranciers en medewerkers
Fiscale risico’s die voortvloeien uit de ingediende aangiften
Vergunningen, licenties en naleving van wet- en regelgeving
Wat due diligence niet dekt, zijn risico’s die bewust verborgen zijn gehouden, claims die pas na de overname ontstaan of verplichtingen die voortkomen uit gebeurtenissen die ten tijde van het onderzoek nog niet hadden plaatsgevonden. Daarom is due diligence altijd een startpunt, nooit een eindpunt. De bevindingen vormen de basis voor de garanties en vrijwaringen in de koopovereenkomst.
Bij het waarderen van een onderneming spelen onzekere verplichtingen ook een directe rol: ze drukken de waarde en moeten worden meegewogen in de onderhandelingen over de koopprijs.
Wanneer is een garantieverzekering zinvol bij een overname?
Een garantieverzekering, ook wel W&I-verzekering (Warranties and Indemnities) genoemd, is zinvol wanneer de koper zich wil indekken tegen claims die voortvloeien uit onjuiste of onvolledige garanties van de verkoper, zonder afhankelijk te zijn van de financiële draagkracht of bereikbaarheid van de verkoper na de overdracht.
De verzekering dekt verliezen die ontstaan doordat garanties in de koopovereenkomst achteraf onjuist blijken te zijn. Dat kan gaan om belastingclaims, verborgen schulden of contractuele verplichtingen die niet waren gemeld. De verzekeraar neemt de aansprakelijkheid van de verkoper in feite over.
Een garantieverzekering is met name zinvol bij:
Transacties waarbij de verkoper na de overdracht moeilijk aanspreekbaar is, bijvoorbeeld bij een private equity-exit
Grotere overnames waarbij de financiële risico’s substantieel zijn
Situaties waarbij de verkoper niet bereid is ruime garanties te geven
Overnames waarbij een schone break gewenst is en verdere aansprakelijkheid van de verkoper wordt uitgesloten
De premie voor een garantieverzekering is doorgaans een percentage van het verzekerd bedrag en wordt eenmalig betaald bij het sluiten van de transactie. Het instrument is steeds gangbaarder geworden in het Nederlandse MKB-segment.
Wat als er na de overname toch onverwachte schulden opduiken?
Als er na de overname onverwachte schulden of verplichtingen opduiken, zijn je mogelijkheden als koper afhankelijk van wat er contractueel is vastgelegd. Zijn er garanties en vrijwaringen afgesproken, dan kun je de verkoper aansprakelijk stellen. Ontbreekt contractuele bescherming, dan zijn de opties beperkter, maar niet altijd nihil.
De stappen die je als koper kunt zetten zijn:
Beoordeel de koopovereenkomst: Controleer welke garanties zijn gegeven en of de ontdekte schuld daaronder valt
Stel de verkoper tijdig aansprakelijk: De meeste overeenkomsten bevatten termijnen waarbinnen claims moeten worden ingediend, dus wacht niet
Documenteer de schade: Verzamel bewijs van de schuld, de omvang en het causale verband met de situatie voor de overdracht
Schakel juridische hulp in: Een jurist kan beoordelen of er naast contractuele claims ook wettelijke gronden zijn, zoals dwaling of bedrog
Overweeg mediation: Niet elke claim hoeft via de rechter te lopen; een minnelijke regeling bespaart tijd en kosten
Zelfs zonder expliciete garanties biedt het Nederlands recht bescherming in gevallen van bedrog of opzettelijke misleiding door de verkoper. Bij dwaling, waarbij de koper een onjuiste voorstelling van zaken had die de verkoper kende, is vernietiging of aanpassing van de koopovereenkomst in sommige gevallen mogelijk. Hoe sterker je contractuele positie echter is, hoe minder je afhankelijk bent van deze juridische routes.
Hoe Wessel Juristen helpt bij onzekere verplichtingen na een overname
Wessel Juristen begeleidt kopers bij bedrijfsovernames waarbij onzekere verplichtingen een rol spelen. Dat betekent niet alleen juridisch advies, maar ook praktisch meedenken over risico’s die je als ondernemer liever voorkomt dan achteraf moet oplossen.
Concreet helpt Wessel Juristen bij:
Het uitvoeren of beoordelen van due diligence met oog voor verborgen risico’s
Het opstellen van een waterdichte koopovereenkomst met scherpe garanties en vrijwaringen
Het structureren van earn-outregelingen die werkbaar en afdwingbaar zijn
Advies over het nut van een garantieverzekering in jouw specifieke situatie
Juridische bijstand als er na de overname toch onverwachte schulden of claims opduiken
Wessel Juristen werkt met korte lijnen, heldere communicatie en een vaste kostenraming zodat je weet waar je aan toe bent. Elke nieuwe cliënt ontvangt een gratis en vrijblijvend intakegesprek. Sta je voor een overname of heb je vragen over onzekere verplichtingen? Neem contact op en bespreek je situatie zonder verplichtingen.